Hoe we de A.I-impact per studie bepalen

Methode 2026-10-pilot-1. Bijgewerkt in oktober 2026. Samengesteld door Tom Dekker.

In het kort: we kijken naar de eerste banen, anderhalf jaar na afstuderen. Per beroep leggen we het aandeel afgestudeerden naast hoe sterk A.I. de taken in dat beroep raakt. Een groot beroep telt zwaarder dan een klein beroep. Samen is dat een verdeling die optelt tot 100%.

1. Eerste banen. Uit de Studiekeuzedatabase van het Landelijk Centrum Studiekeuze (versie 26.5) halen we op waar afgestudeerden anderhalf jaar later werken, en welk deel in welk beroep zit. De beroepenlijst hoort bij de opleidingsgroep. Studies in dezelfde groep hebben dezelfde eerste banen, dus daar staat één pagina voor. Bij een wo-bachelor zijn dat de afgestudeerden van de masters in die groep, anderhalf jaar na de master.
2. Blootstelling. Uit de ILO-index (2025-05) halen we per beroep hoe sterk A.I. de taken raakt. De index deelt beroepen fijner in. Wij vertalen die schaal tot vier categorieën.

   • Hoog

     veel taken

   • Matig

     een deel van de taken

   • Laag

     weinig taken

   • Onbekend

     geen klasse

   Hoog is de categorie met de meeste impact van A.I, gevolgd door de categorie matig en laag. De categorie onbekend gaat om beroepen die de database niet toont omdat ze zelden voorkomen of omdat deze niet in de ILO-index staan.

3. Weging. We tellen het aandeel afgestudeerden op per categorie. Zo ontstaan vier percentages: hoog, matig, laag en onbekend. Die tellen op tot 100%.
4. Patroon. Uit die verdeling kan een patroon volgen: Breed, Gedeeltelijk, Beperkt of Gemengd. Dat woord gebruiken we alleen als de analyse betrouwbaar genoeg is. Zie ook hieronder 'Wanneer noemen we een patroon?'.
5. Spreiding. Uit dezelfde afgestudeerdencijfers laten we zien hoe de banen uiteenlopen: het grootste beroep, de andere beroepen, en het deel dat buiten het vakgebied werkt. Dat laatste cijfer geldt voor voltijd. Zit minder dan 20% in het grootste beroep, dan bepaalt één verandering niet wat je daarna doet. Vanaf 50% in één beroep geldt wat A.I. daar verandert voor het grootste deel van de eerste banen.

Hoe is de pagina opgebouwd?

Blootstelling betekent dat taken veranderen, niet dat banen verdwijnen. HBO en WO rekenen we apart. We gebruiken geen totaalscore of ranglijst.

Wanneer noemen we een patroon?

Liggen de twee grootste categorieën binnen 5 procentpunten van elkaar, dan heet het patroon Gemengd. Anders noemen we de grootste categorie: Breed als hoog het grootst is, Gedeeltelijk als matig het grootst is, Beperkt als laag het grootst is.

Wanneer verschijnt weinig data?

Telt de beroepenlijst minder dan 15 verschillende beroepen, dan blijft het patroonwoord weg. Op die pagina staat dan: “Ter info: er zijn weinig verschillende beroepen in de data. De impact van A.I zie je daarom het beste bij die beroepen zelf.” Die zin verschijnt alleen onder die drempel. Vanaf 15 beroepen laten we hem weg.