Pabo studie kiezen: wat je MOET weten voordat je je inschrijft

Jij bent degene die op verjaardagen het spelletje bedenkt. Of je geeft al jaren training aan de jongste jeugd. En nu staat de pabo op je lijstje.

Misschien weet je het al sinds groep 8: ik word juf of meester. Of het idee is pas net ontstaan, tijdens je bijbaan of je maatschappelijke stage.

Vier jaar hbo, veel stage, en daarna je eigen klas. Klinkt overzichtelijk.

Maar zodra je verder kijkt, komen de vragen. Moet ik toelatingstoetsen maken? Is de pabo niet vooral knutselen? Wat is een academische pabo? En is dat werk niet heel zwaar?

In dit artikel zoeken we het samen uit. Geen wervingspraatje, maar eerlijke info over de lerarenopleiding basisonderwijs en de dingen die studenten vaak pas te laat horen.

Wat is de pabo? De pabo is de vierjarige hbo-opleiding tot leraar basisonderwijs. Officieel heet de opleiding lerarenopleiding basisonderwijs. Je haalt een Bachelor of Education en bent daarna bevoegd om les te geven aan groep 1 tot en met 8, ook in het speciaal basisonderwijs.

In 60 seconden: past de pabo bij jou?

Even snel checken voordat je verder leest.

Trekt dit je aan? Grote kans op match:

• Je vindt het leuk om iets uit te leggen tot het kwartje valt
• Je wilt een jaar lang met dezelfde groep kinderen werken en ze zien groeien
• Je houdt van afwisseling: rekenen, lezen, aardrijkskunde en muziek op één dag

Schrikt dit je af? Even opletten:

• Je wilt je liever verdiepen in één vak dan alles een beetje doen
• De leiding nemen over een groep van 25 kinderen voelt eng
• Gesprekken met ouders en collega’s kosten je veel energie

Het type student dat goed past:

• Georganiseerd: je kunt een dag plannen en toch rustig bijsturen
• Duidelijk en geduldig: je kunt een grens stellen zonder boos te worden
• Breed nieuwsgierig, ook naar vakken die je zelf minder lagen

Waar haken de meeste mensen op af?

• Het beeld: ze kwamen voor de kinderen en kregen ook lesvoorbereidingen, verslagen en toetsen
• De toelatingstoetsen en de rekentoets in jaar 1
• Stage en school tegelijk, vanaf de eerste maanden
• Orde houden: een groep die niet luistert, is lastiger dan het lijkt

Herken je jezelf hier deels in? Mooi. Dan gaan we nu naar de dingen die echt uitmaken.

Liever even kijken dan lezen? Julia vertelt hoe haar eerste jaar op de pabo in Arnhem eruitziet, met stage vanaf de herfstvakantie:

Is de pabo echt iets voor mij?

Laten we eerlijk zijn: veel mensen kiezen de pabo omdat ze “het leuk vinden met kinderen”. Dat is een goed begin. Maar het is niet genoeg.

Want als leraar ben je niet de leuke oppas. Je bent verantwoordelijk voor wat een hele klas dit jaar leert. Lezen, rekenen, schrijven, en ook hoe kinderen met elkaar omgaan.

Wat studenten willen dat ze eerder wisten:

Het is geen knutselopleiding. Ja, je krijgt muziek, drama en beeldende vorming. Maar een groot deel gaat over rekenen, taal en hoe kinderen leren. Toch bestaat dat beeld niet voor niets. Iris stopte met de pabo omdat ze de uitdaging miste. Herken je dat? Lees dan verderop over de academische pabo.

Je geeft alle vakken. Ook de vakken die jij op school minder leuk vond. Daarom zijn er toelatingstoetsen voor aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek.

Je werkt met meer dan alleen kinderen. Ouders, collega’s, de intern begeleider en soms de jeugdhulp. Samenwerken en lastige gesprekken voeren horen bij het werk.

De stage begint snel. Vaak sta je al in de eerste maanden één of twee dagen per week in een klas. Fijn, want je ontdekt snel of het bij je past.

De kernvraag is dus niet “vind ik kinderen leuk?” maar “wil ik elke dag een groep kinderen iets leren, ook als dat betekent dat ik ‘s avonds lessen voorbereid?”

Toelatingstoetsen pabo: dit onderschatten veel mensen

Goed nieuws eerst: de pabo heeft geen numerus fixus. Er is geen loting en geen selectie op cijfers.

Je meldt je via Studielink aan, het liefst voor 1 mei. Daarna volgt een studiekeuzecheck: een gesprek, opdracht of meeloopmoment om te kijken of de opleiding bij je past. Loop je aanmelding na met de inschrijfchecklist, en lees wat je kunt doen als je te laat bent.

Wat de pabo wél anders maakt: er gelden extra toelatingseisen voor drie basisschoolvakken. Als leraar geef je die vakken straks zelf, dus de opleiding wil weten of je de basis kent.

Welke toelatingstoetsen moet jij maken?

Het gaat om aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek. Of je een toets maakt, hangt af van je vooropleiding:

• Havo: je maakt een toets voor elk vak waarin je geen eindexamen deed. Natuur & techniek telt als gedaan als je natuurkunde, biologie of NLT in je pakket had
• Mbo niveau 4: je maakt meestal alle drie de toetsen. Soms krijg je vrijstelling, bijvoorbeeld met een afgerond keuzedeel voorbereiding pabo of een vavo-certificaat
• Vwo: je hoeft geen toelatingstoetsen te maken, met elk profiel
• 21 jaar of ouder zonder passend diploma: dan kun je via het 21+ toelatingsexamen binnenkomen

Twijfel je welke toetsen voor jou gelden? Op Goed voorbereid naar de pabo staat een quickscan, plus voorbeeldtoetsen en gratis ondersteuningsdagen.

En als je een toets niet haalt?

Je maakt elke toets één keer voor de start van de opleiding. Die kans is verplicht.

Haal je een toets niet? Dan mag je op dit moment toch beginnen. Je krijgt in je eerste jaar nog twee kansen. Lukt het dan nog niet, dan kun je de opleiding niet voortzetten.

Let op: die voorwaardelijke toelating is een landelijke proef. Check dus op de site van jouw hogeschool hoe het in jouw jaar geregeld is.

Wat studenten vaak zeggen: probeer alles te halen vóór september. Een toets herkansen naast stage, colleges en de rekentoets maakt je eerste jaar een stuk zwaarder.

Hoe pak je die toetsen aan? Pabo-studenten van de HAN vertellen welke toetsen zij moesten maken en hoe ze zich voorbereidden:

Dan is er nog de rekentoets in jaar 1

Iedereen maakt in het eerste jaar de landelijke reken- en wiskundetoets. Ook met een vwo-diploma. Je hebt hem nodig voor je propedeuse.

Het gaat om basisrekenen, breuken en procenten, meten en meetkunde, en tabellen en grafieken. Niet moeilijk op papier, wel veel mensen die er nerveus van worden. De meeste hogescholen geven extra rekenlessen in jaar 1. Soms kun je de toets al voor de start een keer maken.

Kom je van het mbo, bijvoorbeeld van onderwijsassistent of pedagogisch medewerker? Dan sluit je inhoudelijk vaak goed aan. Lees ook doorstromen van mbo naar hbo, de 4 grootste verschillen tussen mbo en hbo en de 6 belangrijkste valkuilen.

Voor je stage vraagt de school bijna altijd een VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag). Regel die op tijd.

Actuele toelatingseisen en deadlines kunnen per jaar en per hogeschool verschillen. Check dus altijd de site van jouw opleiding en Studiekeuze123.

Per hogeschool: wat maakt het verschil?

De pabo is een van de meest aangeboden hbo-opleidingen. Je kunt op tientallen plekken terecht, van Groningen tot Vlissingen. Je bevoegdheid is overal dezelfde. De sfeer en de aanpak verschillen wel.

Geen ranglijst, wel handvatten voor je open dag.

Een pabo binnen een grote hogeschool Bijvoorbeeld de Hogeschool van Amsterdam, Hogeschool Rotterdam, De Haagse Hogeschool, Hogeschool Utrecht, Inholland, HAN, Fontys, Windesheim, Saxion, Hanze, NHL Stenden, Avans, HZ en Zuyd. Je zit op een campus met veel andere studies. Er zijn vaak extra varianten, zoals een sportklas.

Een zelfstandige pabo Bijvoorbeeld de Marnix Academie in Utrecht, iPabo in Amsterdam en Alkmaar, Thomas More Hogeschool in Rotterdam, KPZ en Viaa in Zwolle, Driestar in Gouda, De Kempel in Helmond, Iselinge in Doetinchem en de Christelijke Hogeschool Ede. Kleiner, en alles draait om onderwijs. Een aantal heeft een christelijke of katholieke identiteit. Vraag op de open dag wat dat in de praktijk betekent.

Andere routes

• Versneld met vwo: bij een aantal hogescholen, zoals Driestar, Thomas More, De Kempel en de Marnix Academie, kun je met een vwo-diploma of propedeuse de pabo in drie jaar doen
• Combinaties: sommige hogescholen bieden een pabo-ALO-traject, waarmee je ook gymdocent wordt. Lees hoe Lotte voor zo’n combinatie koos. Er bestaat ook een vrijeschool-pabo
• Engelstalig: NHL Stenden in Meppel biedt de International Teacher Education for Primary Schools (ITEps), voor internationale basisscholen. Voor een Nederlandse bevoegdheid volg je daarna nog een extra jaar
• Deeltijd en verkort: heb je al een diploma of werk je al? Veel pabo’s hebben een deeltijdopleiding of een verkort traject

Waar je op een open dag op kunt letten

Het verschil zit vooral in de aanpak. Een paar dingen om naar te vragen:

• Hoeveel stage, en wanneer? Vaste dagen per week, of blokken van hele weken?
• Hoe helpen jullie bij de toetsen? Denk aan de toelatingstoetsen en de rekentoets
• Welke minoren zijn er? Bijvoorbeeld bewegingsonderwijs, speciaal onderwijs of een periode in het buitenland

Tip: stel overal dezelfde drie vragen. Hoe ziet een week in jaar 1 eruit? Hoe vinden jullie een stageschool voor mij? En hoeveel studenten halen hun eerste jaar? Lees ook de 3 beste vragen die je moet stellen op een open dag en zo bereid je je voor op een open dag.

Wat leer je op de pabo (echt)?

Vier jaar, met elk jaar meer praktijk. Per hogeschool verschilt de opbouw, maar grofweg ziet het er zo uit.

Jaar 1: kan en wil ik leraar worden? Je leert de basis van het vak. Denk aan:

• Pedagogiek en ontwikkelingspsychologie: hoe ontwikkelt een kleuter zich, en een kind van tien?
• Didactiek: hoe leg je iets uit zodat een groep het snapt?
• Rekenen en taal, plus de rekentoets
• Je eerste stage, vaak één of twee dagen per week

Jaar 2: alle vakken, alle groepen. Je verdiept je in hoe je elk schoolvak geeft, van lezen tot natuur & techniek. Je loopt stage in de onderbouw en in de bovenbouw. Zo ontdek je waar je je het beste voelt.

Jaar 3: kiezen. Je kiest een specialisatie: het jonge kind (de onderbouw) of het oudere kind (de midden- en bovenbouw). De precieze grens verschilt per opleiding. Ook volg je een minor.

Jaar 4: je eigen klas. Je loopt je LIO-stage (leraar in opleiding). Je staat dan een groot deel van het jaar zelfstandig voor een groep, met een begeleider op de achtergrond. Daarnaast doe je een praktijkonderzoek op je stageschool.

Gymles geven gaat niet vanzelf

Dit weten veel studenten niet. Met je pabo-diploma mag je gymles geven aan groep 1 en 2. Voor groep 3 tot en met 8 is een extra bevoegdheid nodig: de leergang vakbekwaamheid bewegingsonderwijs.

Veel hogescholen bieden die aan als minor. Je kunt hem ook later volgen, naast je werk. Vind je bewegen belangrijk? Neem dit dan mee in je keuze voor een hogeschool.

Het verborgen curriculum

• Lessen voorbereiden kost tijd. Een goede les van 45 minuten voorbereiden kost in het begin vaak meer tijd dan de les zelf
• Je krijgt feedback terwijl de klas meekijkt. Je mentor en je docenten kijken mee. Dat is leerzaam, en soms ongemakkelijk
• Veel reflecteren. Je schrijft regelmatig over wat er in je les gebeurde en waarom

Is de pabo moeilijk?

De stof per vak valt de meeste studenten mee. Wat de opleiding pittig maakt, is de combinatie:

• Heel breed. Je hebt van elk schoolvak genoeg kennis nodig om het uit te leggen, ook van de vakken die je zelf lastig vond
• School en stage tegelijk. Je hebt taken op twee plekken, en de stage wordt elk jaar groter
• Veel energie. Een dag voor de klas is intensief. Daarna nog lessen voorbereiden of een verslag schrijven vraagt planning

Kun je goed plannen en durf je hulp te vragen? Dan is de pabo voor de meeste havisten en mbo’ers goed te doen. Lees ook hoe Nicky in haar derde jaar vastliep, en wat haar hielp. En met zo bereid je je voor op je studie wordt je eerste jaar een stuk soepeler.

En de academische pabo?

Doe je vwo en twijfel je of het hbo genoeg uitdaging geeft? Dan is de academische pabo een serieuze optie om naast de pabo te leggen. Je wordt nog steeds leraar basisonderwijs. Je haalt er alleen een universitaire bachelor bij.

Hoe werkt het?

Je volgt in ongeveer vier jaar twee opleidingen tegelijk: de pabo op een hogeschool en een universitaire bachelor. Meestal is dat Pedagogische wetenschappen. In Utrecht is het Onderwijswetenschappen.

Je krijgt twee diploma’s. Met het pabo-diploma ben je bevoegd leraar basisonderwijs. Met het universitaire diploma kun je direct door naar een master, bijvoorbeeld in onderwijswetenschappen of pedagogiek.

Er zijn zes universitaire pabo’s, verenigd in Universitaire Pabo’s Nederland:

• Utrecht: Universiteit Utrecht met Hogeschool Utrecht
• Amsterdam: Universiteit van Amsterdam met de Hogeschool van Amsterdam
• Amsterdam en Zwolle: Vrije Universiteit met iPabo, Viaa of Windesheim
• Leiden: Universiteit Leiden met Hogeschool Leiden
• Nijmegen: Radboud Universiteit met de HAN
• Groningen: Rijksuniversiteit Groningen met hogescholen in het noorden

Daarnaast bestaan er andere academische routes. Bij de Radboud Universiteit en de Open Universiteit kun je een driejarige universitaire bachelor volgen waarmee je ook een lesbevoegdheid krijgt. En bij Hogeschool Rotterdam kun je de pabo combineren met een schakeltraject naar een master aan de Erasmus Universiteit.

Zo vertellen studenten van de academische pabo in Leiden over hun opleiding:

Toelating

Je hebt een vwo-diploma nodig, of een hbo- of wo-propedeuse. Er is geen numerus fixus. Je meldt je via Studielink voor 1 mei aan, bij de hogeschool én bij de universiteit. Daarna volgt meestal een matching of intake. Toelatingstoetsen voor de zaakvakken zijn er met een vwo-diploma niet.

Pabo of academische pabo: wat past?

Pabo (hbo)

• Vier jaar, met vwo soms drie
• Toegankelijk met havo, mbo 4 of vwo
• De praktijk staat centraal: lesgeven, de klas, de school

Academische pabo

• Ongeveer vier jaar, met twee diploma’s
• Alleen met vwo of een propedeuse
• Theorie, onderzoek en praktijk tegelijk, en dus een hogere studielast

Een vuistregel: in de klas sta je met allebei. Het verschil zit in hoe diep je wilt begrijpen waaróm iets werkt. Benieuwd hoe iemand die keuze maakte? Lees de studiekeuze van Elise, die voor de academische pabo in Groningen ging.

Begin je op de gewone pabo en wil je later toch de diepte in? Dat kan. Na je diploma volg je meestal een premaster of schakelprogramma. Daarna kun je instromen in een universitaire master.

Twijfel je vooral over het niveau? Lees dan HBO of WO: wat is het verschil?. En doe je vwo maar trekt het hbo je, dan gaat als vwo’er het hbo overwegen daar precies over.

Wat kun je worden na de pabo?

De meeste afgestudeerden worden leraar in het basisonderwijs. Dat is ook waar de opleiding voor bedoeld is. Maar je kunt meer kanten op:

• Leraar basisonderwijs: in een eigen groep, of als duo met een collega
• Leraar in het speciaal (basis)onderwijs: voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben
• Specialist binnen de school: na een paar jaar ervaring en vaak een extra opleiding, bijvoorbeeld als intern begeleider of reken- of leesspecialist
• Schoolleider: later in je loopbaan, met een aanvullende opleiding
• Buiten de klas: bij een educatieve uitgever, een onderwijsadviesbureau of in de kinderopvang

Hoe zit het met werk?

In het basisonderwijs is een tekort aan leraren. Dat tekort is het grootst in de grote steden: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Almere. Landelijk is het tekort de laatste jaren wat kleiner geworden, onder meer doordat er minder leerlingen zijn.

Kortom: de kans op werk is goed, maar het verschilt per regio. Een diploma is geen baangarantie. Kijk op de site van de Rijksoverheid voor de actuele situatie.

Wat verdient een leraar basisonderwijs?

Je salaris volgt de cao primair onderwijs. Daarin staat per functie een schaal, en binnen die schaal groei je meestal elk jaar een stap. Volgens Studiekeuze123 ligt het startsalaris na de pabo hoger dan gemiddeld na een hbo-bachelor.

En dan het eerlijke deel: de werkdruk in het onderwijs is een bekend onderwerp. Veel leraren werken bewust vier dagen of minder. Ontdek je via stages welke school en welke groep bij jou past, dan houd je het veel langer vol.

Welke taken in die eerste banen A.I raakt, en wat mensenwerk blijft, lees je bij A.I-impact voor de lerarenopleiding basisonderwijs. Zie ook een toekomstbestendige studiekeuze maken.

En als het toch niet helemaal klopt?

Misschien merk je tijdens de studiekeuzecheck of in jaar 1: dit is het net niet. Of je haalt een toets niet. Dat zegt niets over je waarde. Er zijn meerdere wegen.

Optie 1: een verwante opleiding

Misschien klopt de richting wel, maar de opleiding niet precies:

• Pedagogiek: je wilt kinderen en gezinnen begeleiden, maar niet voor de klas staan. Lees Pedagogiek studie kiezen
• Social Work: werken met kinderen en jongeren in kwetsbare situaties. Lees de studiekeuze van Rosaly
• ALO: je wilt vooral gymles geven. Het verschil met sport-opleidingen lees je in Sportkunde studie kiezen
• Tweedegraads lerarenopleiding: je wilt lesgeven, maar dan in één vak, aan oudere leerlingen
• Toegepaste Psychologie: je bent vooral benieuwd naar gedrag en ontwikkeling. Lees 3 studenten over hun ervaringen

Weet je nog niet welke kant het op moet? Welke studies zijn er en hoe creëer je overzicht helpt je op weg.

Optie 2: kleiner beginnen

De associate degree Pedagogisch Educatief Professional (Ad PEP) duurt twee jaar. Je werkt daarna bijvoorbeeld als onderwijsassistent of in de kinderopvang. Bij een aantal hogescholen kun je daarna doorstromen in een verkorte route naar het pabo-diploma.

Optie 3: eerst ervaring opdoen

Gebruik een tussenjaar om te werken op een bso, bijles te geven of vrijwilliger te zijn op een basisschool. Dan weet je veel beter of dit werk bij je past. En je hebt tijd om je rustig op de toelatingstoetsen voor te bereiden.

Optie 4: later instappen

Ook na een andere studie of een paar jaar werken kun je nog leraar worden, via een verkorte deeltijdroute of zij-instroom. Veel leraren kwamen pas later in het onderwijs terecht. Twijfelde jij ook tussen de pabo en iets heel anders? Lees hoe Dennis koos.

Beslisboom: wat is jouw volgende stap?

Geen druk. Wel een richting.

Als je 80% zeker bent dat je de pabo wilt:

→ Doe de quickscan op Goed voorbereid naar de pabo en kijk welke toetsen voor jou gelden
→ Bezoek twee open dagen en vraag hoe de stage in jaar 1 is geregeld
→ Loop een dag mee in een klas, bijvoorbeeld op je oude basisschool

Als je twijfelt tussen de pabo en iets anders:

→ Zet ze naast elkaar: wat doe je op een dinsdagmiddag in jaar 3?
→ Doe je vwo? Bezoek ook een open dag van een academische pabo
→ Doe een studiekeuzetest voor overzicht

Als je vooral stress voelt bij deze keuze:

→ Adem even uit. Je hoeft dit niet vandaag te beslissen
→ Lees: Hoe kom ik erachter of een studie echt bij mij past?
→ Of: Twijfel over je studiekeuze? 6 strategieën

Kleine stap voor nu: kies één ding om deze week te doen. Een open dag boeken, of een juf of meester die je kent vragen: “wat had jij eerder willen weten?”

Wat studenten willen dat jij onthoudt

Veelgestelde vragen over de pabo

Is de pabo een numerus fixus opleiding?

Nee. De pabo heeft geen numerus fixus en geen loting. Je meldt je via Studielink aan, het liefst voor 1 mei. Daarna volgt een studiekeuzecheck: een gesprek of opdracht om te kijken of de opleiding bij je past. Wel gelden er toelatingseisen voor aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek. Mis je die vakken in je diploma, dan maak je een toelatingstoets. Ook de academische pabo heeft geen numerus fixus. Check de actuele info op Studiekeuze123 en de site van je pabo. Gebruik ook de inschrijfchecklist.

Welke toelatingstoetsen moet je maken voor de pabo?

Dat hangt af van je vooropleiding. Met een havo-diploma maak je een toets voor elk vak waarin je geen eindexamen deed: aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek. Natuur & techniek telt als gedaan als je natuurkunde, biologie of NLT in je pakket had. Kom je van het mbo, dan maak je meestal alle drie de toetsen. Met een vwo-diploma hoef je geen toelatingstoetsen te maken. Daarnaast maakt iedereen in jaar 1 de landelijke reken- en wiskundetoets. Kom je van het mbo? Lees dan ook doorstromen van mbo naar hbo.

Wat gebeurt er als je een toelatingstoets voor de pabo niet haalt?

Je maakt elke toets één keer voor de start van de opleiding. Haal je een toets niet, dan mag je op dit moment toch beginnen. Je krijgt dan in je eerste jaar nog twee kansen. Lukt het dan nog niet, dan kun je de opleiding niet voortzetten. Deze voorwaardelijke toelating is een landelijke proef. Check dus bij je pabo hoe het in jouw jaar geregeld is.

Wat is het verschil tussen de pabo en de academische pabo?

Met allebei word je bevoegd leraar basisonderwijs. Op de gewone pabo, een hbo-opleiding van vier jaar, staat de praktijk centraal. Bij de academische pabo combineer je in ongeveer vier jaar de pabo met een universitaire bachelor, zoals Pedagogische wetenschappen of Onderwijswetenschappen. Je haalt dan twee diploma’s en kunt direct door naar een universitaire master. Je hebt er een vwo-diploma of een hbo- of wo-propedeuse voor nodig. De studielast is hoger, want je doet theorie, onderzoek en stage tegelijk. Lees ook HBO of WO: wat is het verschil? en de studiekeuze van Elise.

Mag je na de pabo gymles geven?

Aan groep 1 en 2 wel. Voor groep 3 tot en met 8 is een extra bevoegdheid nodig: de leergang vakbekwaamheid bewegingsonderwijs. Veel pabo’s bieden die aan als minor tijdens je studie. Je kunt de leergang ook later volgen, naast je werk. Wil je vooral gymles geven, kijk dan ook naar de ALO of een pabo-ALO-combinatie. Lees hoe Lotte voor zo’n combinatie koos.

Is er werk na de pabo?

Er is in het basisonderwijs een tekort aan leraren. Dat tekort is het grootst in de grote steden, zoals Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Almere. Landelijk is het tekort de laatste jaren wat kleiner geworden, onder meer doordat er minder leerlingen zijn. De meeste afgestudeerden vinden snel werk in het onderwijs, maar een diploma is geen baangarantie. Je salaris volgt de cao primair onderwijs en groeit meestal elk jaar een stap binnen je schaal. Benieuwd welke taken A.I raakt? Bekijk A.I-impact voor de lerarenopleiding basisonderwijs.

Verder lezen

• De studiekeuze van Elise: academische pabo in Groningen
• A.I-impact op de eerste banen na de pabo
• HBO of WO: wat is het verschil?
• Doorstromen van mbo naar hbo
• Pedagogiek studie kiezen (ook met kinderen, maar dan als begeleider in plaats van leraar)
• Sportkunde studie kiezen (als bewegen en sport je meer trekken dan de klas)
• Psychologie studie kiezen (ontwikkeling en gedrag, op hbo en WO)
• Hoe kom ik erachter of een studie echt bij mij past?

Heb je na dit artikel nog vragen? Of wil je persoonlijke begeleiding bij je studiekeuze?

Ontdek jouw top-3 studies

HelloFuture analyseert alle 2.300+ studies en matcht ze met jouw interesses en talenten. Geen keuzestress, direct duidelijkheid welke studies het beste bij jou passen.

Ontdek nu HelloFuture

Officiële bronnen voor actuele informatie:

• Studiekeuze123 - Numerus fixus overzicht
• Rijksoverheid - Toelating hoger onderwijs
• Studiekeuze123 - Lerarenopleiding basisonderwijs
• Goed voorbereid naar de pabo - Toelatingstoetsen en quickscan
• Universitaire Pabo’s Nederland - Locaties
• Rijksoverheid - Aanpak lerarentekort