Verpleegkunde studie kiezen: wat je MOET weten voordat je je inschrijft

Jij bent degene bij wie vrienden aankloppen als ze zich niet lekker voelen. Of je zorgde thuis al eens voor een opa of oma. En nu staat verpleegkunde op je lijstje.

Misschien weet je het al jaren. Of het idee ontstond pas tijdens je bijbaan in de thuiszorg, of na een ziekenhuisopname in je familie.

Verpleegkunde studeren op het hbo: vier jaar, veel stage, en daarna werk waarin je echt iets betekent. Klinkt helder.

Maar zodra je verder kijkt, komen de vragen. Is het niet vooral mensen wassen? Wat is het verschil met mbo-verpleegkunde? Kan ik dit ook op de universiteit? En hoe zwaar zijn die diensten eigenlijk?

In dit artikel zoeken we het samen uit. Geen wervingspraatje, maar eerlijke info over hbo-verpleegkunde en de dingen die studenten vaak pas te laat horen.

Wat is hbo-verpleegkunde? Hbo-verpleegkunde, vaak hbo-v genoemd, is de vierjarige hbo-bachelor tot verpleegkundige. Officieel heet de opleiding Opleiding tot Verpleegkundige. Na je diploma laat je je registreren in het BIG-register. Dan mag je de beschermde titel verpleegkundige voeren.

In 60 seconden: past verpleegkunde bij jou?

Even snel checken voordat je verder leest.

Trekt dit je aan? Grote kans op match:

• Je wilt mensen helpen op momenten dat het er echt toe doet
• Je vindt het lichaam interessant, en ook hoe iemand zich voelt
• Je wilt snel de praktijk in en houdt van afwisseling

Schrikt dit je af? Even opletten:

• Lichamelijke zorg, zoals iemand wassen of helpen op het toilet, voelt ongemakkelijk
• Avond-, nacht- en weekenddiensten passen slecht bij hoe je wilt leven
• Je wilt vooral zelf de diagnose stellen en behandelen

Het type student dat goed past:

• Rustig onder druk: je kunt schakelen als er iets misgaat
• Nauwkeurig: een dosis klopt, of klopt niet
• Je luistert goed en durft ook iets te zeggen tegen een arts

Waar haken de meeste mensen op af?

• Het beeld: ze kwamen voor de patiënt en kregen ook verslagen, reflecties en onderzoek
• Een stage die emotioneel zwaarder is dan gedacht
• Medisch rekenen en anatomie in jaar 1
• De onregelmatige diensten tijdens stage

Herken je jezelf hier deels in? Mooi. Dan gaan we nu naar de dingen die echt uitmaken.

Liever even kijken dan lezen? Sarah, student hbo-verpleegkunde aan de HvA, laat zien hoe breed het vak is:

Is verpleegkunde studeren echt iets voor mij?

Laten we eerlijk zijn: het beeld van verpleegkunde komt vaak uit ziekenhuisseries. Daar staat de verpleegkundige op de achtergrond, terwijl de arts het verschil maakt.

In het echt is het andersom. Jij bent degene die de patiënt het vaakst ziet. Jij merkt als eerste dat er iets niet klopt.

Wat studenten willen dat ze eerder wisten:

Het is veel meer dan het ziekenhuis. Je kunt werken in de wijk, de ggz, de gehandicaptenzorg, een verpleeghuis of de jeugdgezondheidszorg. Lees werken in de zorg: welke richting past bij jou? voor een overzicht.

Ja, je wast mensen. Basiszorg hoort erbij, ook op het hbo. Het is ook het moment waarop je ziet hoe het met iemand gaat: de huid, de ademhaling, de stemming.

Je denkt meer dan je doet. Klinisch redeneren is de kern. Je verzamelt signalen, legt verbanden en beslist wat er nodig is.

Je schrijft meer dan je verwacht. Verslagen, reflecties, een verpleegplan en later praktijkonderzoek. Op het hbo hoort dat bij het vak.

De kernvraag is dus niet “wil ik mensen helpen?” maar “wil ik verantwoordelijk zijn voor de zorg van iemand die ziek is, ook om drie uur ‘s nachts?”

Twijfel je nog of de zorg überhaupt iets voor je is? Lees dan eerst studeren en werken in de zorg: is het iets voor jou?

Mbo-v of hbo-v: wat is het verschil?

Dit is de vraag die bijna iedereen stelt. En het eerlijke antwoord is iets genuanceerder dan “hbo is hoger”.

Je kunt op twee niveaus verpleegkundige worden:

• Mbo-verpleegkunde (niveau 4): de nadruk ligt op het uitvoeren van goede zorg. Je kunt het als BOL volgen, met school en stage, of als BBL, waarbij je werkt en leert en salaris krijgt
• Hbo-verpleegkunde (bachelor): je leert daarnaast zorg te coördineren, klinisch te redeneren in complexe situaties en zorg te verbeteren met onderzoek

Met allebei sta je na je diploma in het BIG-register. Je voert dan dezelfde beschermde titel: verpleegkundige.

Wat merk je daarvan in de praktijk?

In je eerste baan lijkt het werk vaak op elkaar. Op een ziekenhuisafdeling werk je als hbo- en als mbo-verpleegkundige naast elkaar, met veel dezelfde taken.

Het verschil groeit later:

• Regie en coördinatie: hbo-verpleegkundigen krijgen vaker taken rond complexe patiënten, kwaliteit en het begeleiden van collega’s
• De wijk: de indicatie voor wijkverpleging, dus bepalen welke zorg iemand thuis krijgt, wordt gedaan door een hbo-opgeleide wijkverpleegkundige
• Doorgroeien: voor masters zoals verpleegkundig specialist en physician assistant heb je een hbo-bachelor nodig

Twijfel je tussen de twee? Kijk vooral naar hoe je leert. Leer je het liefst door te doen, dan past het mbo goed, eventueel met later een verkort hbo-traject. Wil je ook analyseren, onderzoeken en coördineren, dan past het hbo. Lees MBO mogelijkheden: BOL of BBL en de niveaus uitgelegd voor de mbo-kant.

Toelating: geen numerus fixus, wel een paar dingen om te regelen

Wil je verpleegkunde studeren op het hbo? Goed nieuws eerst: er is op dit moment geen numerus fixus. Er is geen loting en geen selectie op cijfers.

Je meldt je via Studielink aan, het liefst voor 1 mei. Daarna volgt een studiekeuzecheck: een vragenlijst, gesprek of meeloopmoment om te kijken of de opleiding bij je past. Loop je aanmelding na met de inschrijfchecklist, en lees wat je kunt doen als je te laat bent.

Welk diploma en profiel heb je nodig?

• Havo: elk profiel is toelaatbaar. Biologie is niet verplicht, maar wel handig. Had je het niet, fris de basis dan op voor de start
• Vwo: ook met elk profiel. Een aantal hogescholen biedt een versnelde route van ongeveer drie jaar. Twijfel je als vwo’er over het hbo? Lees als vwo’er het hbo overwegen
• Mbo niveau 4: elk mbo 4-diploma geeft toegang. Met mbo-verpleegkunde volg je vaak een verkort traject van tweeënhalf tot drie jaar
• 21 jaar of ouder zonder passend diploma: dan kun je via het 21+ toelatingsexamen binnenkomen

Kom je van het mbo? Lees dan ook doorstromen van mbo naar hbo en de 4 grootste verschillen tussen mbo en hbo.

Voor je eerste stage

Voor je stage vraagt de opleiding bijna altijd een VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag). Vaak hoort daar ook een hepatitis B-vaccinatie bij. Je hogeschool vertelt je wat er nodig is en wanneer.

Actuele toelatingseisen en deadlines kunnen per jaar en per hogeschool verschillen. Een numerus fixus kan in een later jaar alsnog worden ingevoerd. Check dus altijd het overzicht op Studiekeuze123 en de site van je opleiding.

Per hogeschool: wat maakt het verschil?

Je kunt hbo-verpleegkunde bij zo’n zeventien bekostigde hogescholen studeren, van Leeuwarden tot Vlissingen en Heerlen. Je diploma en je BIG-registratie zijn overal hetzelfde. De opbouw van de stages en de sfeer verschillen wel.

Geen ranglijst, wel handvatten voor je open dag.

Waar kun je terecht?

• Noord: Hanze in Groningen en NHL Stenden in Leeuwarden
• Oost: Saxion, Windesheim, Viaa in Zwolle, de HAN in Nijmegen en de Christelijke Hogeschool Ede
• West en midden: Hogeschool Utrecht, de Hogeschool van Amsterdam, Inholland, Hogeschool Leiden, De Haagse Hogeschool en Hogeschool Rotterdam
• Zuid: Avans, Fontys, HZ in Vlissingen en Zuyd in Heerlen

Viaa en de Christelijke Hogeschool Ede hebben een christelijke identiteit. Vraag op de open dag wat dat in de praktijk betekent. Sommige hogescholen, zoals Viaa, hebben naast september ook een start in februari.

Waar de verschillen zitten

• Stage-opbouw: de ene hogeschool werkt met blokken van een paar weken, de andere met een half jaar stage van vier dagen per week
• Duaal studeren: bij veel hogescholen kun je vanaf jaar 3 duaal verder. Je werkt dan betaald bij een zorginstelling en volgt daarnaast lessen
• Minoren en profilering: denk aan acute zorg, ggz, wijkverpleging, kind en jeugd, ouderenzorg of palliatieve zorg
• Oefenen: bijna overal oefen je eerst in een skillslab of met simulatie, voordat je het bij een echte patiënt doet
• Buitenland: een aantal hogescholen biedt een stage of minor in het buitenland

Waar je op een open dag op kunt letten

Stel overal dezelfde drie vragen:

• Hoe ziet een week in jaar 1 eruit, en wanneer is mijn eerste stage?
• Regelen jullie mijn stageplek, of zoek ik die zelf?
• Kan ik later duaal studeren, en hoe werkt dat?

Lees ook de 3 beste vragen die je moet stellen op een open dag en zo bereid je je voor op een open dag. Een ranglijst zegt weinig over of jij je ergens thuis voelt. Dat ontdek je vooral op een meeloopdag.

Wat leer je op hbo-verpleegkunde (echt)?

Vier jaar, met elk jaar meer praktijk. Per hogeschool verschilt de opbouw, maar grofweg ziet het er zo uit.

Jaar 1: het vak leren kennen. Je leert de basis. Denk aan:

• Anatomie, fysiologie en ziekteleer: hoe werkt het lichaam, en wat gaat er mis?
• Verpleegtechnische handelingen in het skillslab, zoals bloeddruk meten, injecteren en wondzorg
• Communicatie met patiënten en hun familie
• Je eerste stage, vaak een paar weken, bijvoorbeeld in een verpleeghuis of de thuiszorg

Jaar 2: verdiepen. Je leert over chronische ziekte, kwetsbare ouderen en psychische problemen. Vaak loop je dit jaar een langere stage, soms een half jaar.

Jaar 3: complexer en zelfstandiger. Je werkt aan complexere zorgvragen. Je leert zorg te coördineren en collega’s te begeleiden. Je volgt een minor, en bij veel hogescholen kun je nu duaal verder.

Jaar 4: afstuderen. Je loopt een lange afstudeerstage en doet een praktijkonderzoek of kwaliteitsproject. Daarmee laat je zien dat je zorg niet alleen kunt geven, maar ook kunt verbeteren.

Zo ziet een dag in de wijk eruit. Tess studeert verpleegkunde in Leiden en neemt je mee op de fiets:

Medisch rekenen: hier struikelen veel studenten

Hoeveel milliliter trek je op? Hoe snel loopt een infuus? Bij medisch rekenen is de norm streng. Veel opleidingen vragen een score die bijna foutloos is. Logisch, want een rekenfout kan een patiënt schaden.

De sommen zijn niet moeilijk op papier. Het gaat om eenheden omrekenen, verdunnen en infuussnelheden. Wat helpt: vroeg beginnen met oefenen, en niet wachten tot de toets.

Het verborgen curriculum

• Diensten: op stage draai je vaak mee in vroege en late diensten, soms ook in het weekend of ‘s nachts
• Emotionele belasting: je ziet mensen in pijn, in paniek, en soms overlijdt er iemand. Goede opleidingen bespreken dat met je na
• Je lijf: het werk is fysiek. Je staat veel, tilt en loopt de hele dag
• Reflecteren: je schrijft regelmatig over wat je meemaakte en wat je ervan leerde

Is hbo-verpleegkunde moeilijk?

De stof per vak valt de meeste studenten mee. Wat de opleiding pittig maakt, is de combinatie:

• Theorie met een strenge norm, vooral bij medisch rekenen en anatomie
• School en stage tegelijk, met diensten die niet altijd bij je rooster passen
• Veel indrukken, die je na een dienst niet zomaar uitzet

De meeste uitval zit in het eerste jaar. Vaak niet omdat het te moeilijk is, maar omdat het beeld niet klopte. Kun je goed plannen en durf je hulp te vragen? Dan is hbo-verpleegkunde voor de meeste havisten, vwo’ers en mbo’ers goed te doen. Met zo bereid je je voor op je studie wordt je eerste jaar een stuk soepeler.

Verpleegkunde op de universiteit? Zo zit het

Kort antwoord: als bachelor bestaat dat niet. Verpleegkunde is in Nederland een hbo-opleiding. Een universitaire variant waarmee je verpleegkundige wordt, is er niet.

Doe je vwo en twijfel je daardoor? Dat is logisch. Kijk dan vooral naar wat je later wilt doen.

Wil je diagnoses stellen en behandelen?

Dan is geneeskunde misschien je richting. Dat is een universitaire studie van zes jaar, met een numerus fixus en een selectie. Je werk is anders: de arts stelt de diagnose en kiest de behandeling, de verpleegkundige ziet de patiënt de hele dag en bewaakt de zorg.

Lees alles over die route in Geneeskunde studie kiezen. En lees hoe Lea een tussenjaar gebruikte voor de selectie van geneeskunde.

Sommige studenten beginnen met hbo-verpleegkunde en stappen na een jaar over naar geneeskunde. Met een hbo-propedeuse kun je een universitaire bachelor beginnen. Voor geneeskunde gelden wel vakeisen, zoals scheikunde, biologie en natuurkunde op vwo-niveau. Check die dus altijd eerst bij de universiteit.

Wil je later toch de diepte in?

Na je hbo-bachelor kun je verder. Bijna altijd eerst met een paar jaar werkervaring:

• Verpleegkundig specialist: via de master Advanced Nursing Practice. Je wordt dan zelfstandig behandelaar binnen één vakgebied
• Physician assistant: via de master Physician Assistant. Je neemt medische taken over, bij allerlei patiëntgroepen
• Een universitaire master: zoals Verplegingswetenschap, vaak via een premaster

Beide hbo-masters zijn duaal: je werkt en leert tegelijk. Benieuwd naar het verschil tussen de niveaus in het algemeen? Lees HBO of WO: wat is het verschil?

Wat kun je worden na hbo-verpleegkunde?

De meeste afgestudeerden worden verpleegkundige. Maar er zijn veel plekken waar dat kan:

• Ziekenhuis: op een verpleegafdeling, en later met een vervolgopleiding op bijvoorbeeld de intensive care, de spoedeisende hulp of de kinderafdeling
• Wijkverpleging: je bezoekt mensen thuis en bepaalt welke zorg ze nodig hebben
• Ggz: zorg voor mensen met psychische problemen, in een kliniek of in de wijk
• Gehandicaptenzorg en verpleeghuizen: langdurige zorg, waarin je mensen goed leert kennen
• Jeugdgezondheidszorg: bijvoorbeeld als jeugdverpleegkundige op het consultatiebureau
• Buiten het bed: na ervaring als praktijkondersteuner bij de huisarts, in kwaliteit en beleid of als docent

Zo ziet werken in de psychiatrie eruit. Jim studeert verpleegkunde in Leiden en loopt duaal mee op een acute afdeling:

Hoe zit het met werk?

Volgens Studiekeuze123 vinden de meeste afgestudeerden snel een baan, en bijna altijd in hun vakgebied. Het startsalaris ligt hoger dan gemiddeld na een hbo-bachelor. Je salaris volgt de cao van je sector, zoals ziekenhuizen of de ouderenzorg.

En dan het eerlijke deel. Een diploma is geen baangarantie. Hoe groot de vraag is, verschilt per regio en per sector. Je werkt in diensten, ook op feestdagen. En een deel van de afgestudeerden werkt de eerste jaren in een functie die ook een mbo-verpleegkundige kan doen. Dat is normaal, maar goed om te weten.

Welke taken in die eerste banen A.I raakt, en wat mensenwerk blijft, lees je bij A.I-impact voor hbo-verpleegkunde. Zie ook een toekomstbestendige studiekeuze maken.

En als het toch niet helemaal klopt?

Misschien merk je tijdens de studiekeuzecheck of op je eerste stage: dit is het net niet. Dat zegt niets over je waarde. Er zijn meerdere wegen.

Optie 1: mbo-verpleegkunde

Wil je vooral aan het bed staan en leer je het liefst door te doen? Dan is mbo-verpleegkunde een volwaardige keuze. Via BBL werk je en leer je tegelijk, met salaris. Wil je later toch het hbo-diploma, dan kan dat via een verkort traject.

Optie 2: een verwante opleiding

Misschien klopt de richting wel, maar de opleiding niet precies:

• Social Work: je wilt mensen helpen, maar minder met het lichaam bezig zijn. Lees Social Work studie kiezen, en hoe Rosaly van verpleegkunde naar Social Work ging
• Mondzorgkunde, Medische Hulpverlening of Verloskunde: ook hbo-zorg, maar met een numerus fixus. Je meldt je dan voor 15 januari aan. Lees hoe dat werkt en waarom Shamil voor Mondzorgkunde koos
• Pedagogiek: je wilt met kinderen en gezinnen werken. Lees Pedagogiek studie kiezen
• Toegepaste Psychologie: je bent vooral benieuwd naar gedrag en hoe mensen denken. Lees 3 studenten over hun ervaringen

Optie 3: eerst ervaring opdoen

Werk een tijd in de zorg, bijvoorbeeld als zorghulp in een verpleeghuis of in de thuiszorg. Gebruik een tussenjaar om te ontdekken of dit werk bij je past. Dan begin je met een veel scherper beeld.

Optie 4: switchen of later instappen

Begon je aan een andere studie en trekt de zorg je nu? Dat gebeurt vaak. Lees hoe Melissa na het stoppen met haar studie bij verpleegkunde uitkwam. Sommige hogescholen hebben een februari-start, zodat je geen heel jaar hoeft te wachten. Zie de 5 mogelijkheden na een verkeerde studiekeuze.

Ook na een paar jaar werken kun je nog verpleegkundige worden, via een deeltijdopleiding of een duale route.

Beslisboom: wat is jouw volgende stap?

Geen druk. Wel een richting.

Als je 80% zeker bent dat je verpleegkunde wilt:

→ Bezoek twee open dagen en vraag hoe de stages in jaar 1 en 2 zijn opgebouwd
→ Loop een dag mee met een student, of met een verpleegkundige die je kent
→ Fris je biologie op als je dat vak niet had

Als je twijfelt tussen verpleegkunde en iets anders:

→ Zet ze naast elkaar: wat doe je op een dinsdagmiddag in jaar 3?
→ Twijfel je tussen arts en verpleegkundige? Lees Geneeskunde studie kiezen
→ Doe een studiekeuzetest voor overzicht

Als je vooral stress voelt bij deze keuze:

→ Adem even uit. Je hoeft dit niet vandaag te beslissen
→ Lees: Hoe kom ik erachter of een studie echt bij mij past?
→ Of: Twijfel over je studiekeuze? 6 strategieën

Kleine stap voor nu: kies één ding om deze week te doen. Een open dag boeken, of een verpleegkundige die je kent vragen: “wat had jij eerder willen weten?”

Wat studenten willen dat jij onthoudt

Veelgestelde vragen over hbo-verpleegkunde

Heeft hbo-verpleegkunde een numerus fixus?

Nee, op dit moment niet. Geen enkele hogeschool heeft een numerus fixus voor de bachelor Verpleegkunde. Je meldt je via Studielink aan, het liefst voor 1 mei. Daarna volgt een studiekeuzecheck. Een hogeschool kan in een later jaar wel een numerus fixus invoeren. Check daarom altijd het actuele overzicht op Studiekeuze123 en de site van je hogeschool. Gebruik ook de inschrijfchecklist.

Welk profiel heb je nodig voor hbo-verpleegkunde?

Met havo of vwo ben je met elk profiel toelaatbaar. Biologie is niet verplicht, maar wel handig. Had je geen biologie, dan helpt het om de basis voor de start op te frissen. Met een mbo-diploma op niveau 4 kun je ook beginnen. Heb je mbo-verpleegkunde gedaan, dan volg je vaak een verkort traject van tweeënhalf tot drie jaar. Met vwo bieden sommige hogescholen een versnelde route van ongeveer drie jaar. Kom je van het mbo? Lees dan ook doorstromen van mbo naar hbo.

Wat is het verschil tussen mbo-verpleegkunde en hbo-verpleegkunde?

Met allebei sta je na je diploma in het BIG-register en mag je je verpleegkundige noemen. Op het mbo (niveau 4) ligt de nadruk op het uitvoeren van goede zorg. Op het hbo leer je daarnaast zorg te coördineren, klinisch te redeneren in complexe situaties en zorg te verbeteren met onderzoek. In je eerste baan lijkt het werk vaak op elkaar. Het verschil groeit later: voor indiceren in de wijk en voor masters als verpleegkundig specialist heb je een hbo-bachelor nodig. Meer over het mbo lees je in MBO mogelijkheden: BOL of BBL en de niveaus uitgelegd.

Kun je verpleegkunde op de universiteit studeren?

Niet als bachelor. Verpleegkunde is in Nederland een hbo-opleiding. Wil je later meer diepgang, dan kun je na je hbo-bachelor door naar een master, zoals Advanced Nursing Practice (verpleegkundig specialist) of Physician Assistant. Via een premaster kan ook een universitaire master, zoals Verplegingswetenschap. Wil je vooral diagnoses stellen en behandelen, dan past geneeskunde misschien beter. Dat is een universitaire studie met een numerus fixus. Lees Geneeskunde studie kiezen.

Is hbo-verpleegkunde moeilijk?

De stof is goed te doen, maar de combinatie maakt het pittig. Je leert anatomie, ziekteleer en medisch rekenen, en bij dat laatste is de norm streng. Daarnaast loop je elk jaar stage, soms met vroege, late of weekenddiensten. En je krijgt te maken met ziekte, pijn en soms overlijden. Wie goed plant en durft te praten over wat hij meemaakt, komt er meestal goed doorheen. Lees ook zo bereid je je voor op je studie.

Is er werk na hbo-verpleegkunde?

De meeste afgestudeerden vinden snel een baan, en bijna altijd in de zorg. Je kunt terecht in het ziekenhuis, de wijk, de ggz, de gehandicaptenzorg of een verpleeghuis. Volgens Studiekeuze123 ligt het startsalaris hoger dan gemiddeld na een hbo-bachelor. Je salaris volgt de cao van je sector. Houd wel rekening met onregelmatige diensten, en een diploma is geen baangarantie. Benieuwd welke taken A.I raakt? Bekijk A.I-impact voor hbo-verpleegkunde.

Verder lezen

• Geneeskunde studie kiezen (als je diagnoses wilt stellen en behandelen, op de universiteit)
• Psychologie studie kiezen (als je vooral geboeid bent door hoe mensen denken en voelen)
• Pedagogiek studie kiezen (zorg voor kinderen en gezinnen, als begeleider)
• Social Work studie kiezen (mensen helpen grip te krijgen op hun leven, zonder lichamelijke zorg)
• Werken in de zorg: welke richting past bij jou?
• De studiekeuze van Melissa: van stoppen naar verpleegkunde
• De studiekeuze van Rosaly: van verpleegkunde naar Social Work
• A.I-impact op de eerste banen na hbo-verpleegkunde
• Doorstromen van mbo naar hbo

Heb je na dit artikel nog vragen? Of wil je persoonlijke begeleiding bij je studiekeuze?

Ontdek jouw top-3 studies

HelloFuture analyseert alle 2.300+ studies en matcht ze met jouw interesses en talenten. Geen keuzestress, direct duidelijkheid welke studies het beste bij jou passen.

Ontdek nu HelloFuture

Officiële bronnen voor actuele informatie:

• Studiekeuze123 - Numerus fixus overzicht
• Rijksoverheid - Toelating hoger onderwijs
• Studiekeuze123 - Opleiding tot Verpleegkundige (hbo)
• BIG-register - Registratie als verpleegkundige