Studiekeuze met ChatGPT: 12 prompts die echt helpen (en 3 die je beter niet kan gebruiken)

Je hebt het vast al geprobeerd. Je typt “welke studie past bij mij?” in ChatGPT en binnen vijf seconden krijg je een lijstje. Psychologie. Bedrijfskunde. Communicatie. Klinkt allemaal prima. En je bent precies even ver als daarvoor.

Dat ligt niet aan jou. Het ligt aan de vraag. Een ChatGPT studiekeuze werkt als het model studies uitlegt, vergelijkt en jou slimme vragen stelt. Het is slecht in raden wie jij bent. En kiezen? Dat kan het nooit voor je doen.

In dit artikel krijg je 12 prompts die je zo kunt kopiëren. Ze volgen de drie stappen van elke goede studiekeuze: jezelf leren kennen, studies onderzoeken en kiezen. Plus 3 prompts die je beter niet gebruikt, en een checklist met dingen die ChatGPT vaak fout heeft.

Kort antwoord: een ChatGPT studiekeuze

Voordat je begint: geef ChatGPT eerst je startblok

Een prompt is gewoon de vraag of opdracht die je intypt. Het grootste verschil maak je niet met slimme woorden, maar met context. ChatGPT weet niks over jou, tenzij je het vertelt.

Plak dit startblok aan het begin van een nieuw gesprek. Vul de haakjes in. Hoe eerlijker, hoe beter het werkt. Klik op Kopieer en plak de tekst in de chat.

Waarom die regels erin staan: AI is getraind om behulpzaam en aardig te zijn. Soms té aardig. In april 2025 draaide OpenAI een update van ChatGPT terug, omdat die gebruikers veel te veel naar de mond praatte (OpenAI, 2025). Met “je hoeft me niet gelijk te geven” zet je dat een beetje recht. En “één vraag tegelijk” maakt van een lijstjesmachine een gesprekspartner.

Drie spelregels:

1. Deel geen privégegevens. Je voornaam is genoeg. Je adres, school of BSN heeft ChatGPT niet nodig.
2. Laat je geslacht weg als het er niet toe doet. ChatGPT stelde in een onderzoek uit 2024 jongens vaker een bètarichting voor dan meisjes wanneer alleen de naam verschilde, ook bij Indiase scholieren (Due e.a., 2024). In 2026 lieten onderzoekers zien dat modellen van OpenAI, Anthropic en Google minder vaak een bètarichting adviseerden zodra de prompt vrouwelijke taal gebruikte, zelfs zonder naam (Benedetto e.a., 2026). Die tweede studie ging over het Italiaans, maar het principe geldt breder: AI neemt vooroordelen mee. Test het zelf eens door dezelfde vraag als jongen én als meisje te stellen.
3. Elk gesprek eindigt met een actie. Eindeloos doorchatten voelt productief. Het kan ook een slimme manier van uitstellen zijn. Sluit elk gesprek af met deze prompt.

Stap 1: Jezelf leren kennen (prompt 1 tot 4)

De meeste mensen beginnen bij de studies. Logisch, maar het is de verkeerde volgorde. Als je niet weet waar je naar zoekt, is elke studie “best interessant”. Begin dus bij jezelf. Of een studie echt bij je past, merk je pas als je weet waar je op let.

1. Laat ChatGPT jou interviewen

Gebruik dit als je echt geen idee hebt waar je moet beginnen.

Wat je ermee doet: let vooral op de tegenstrijdigheden. “Ik wil mensen helpen” en “ik haat groepswerk” lijkt te botsen. Juist zo’n botsing vertelt je meer dan een net verhaaltje. Schrijf ze op. Je hebt ze straks nodig.

2. Kijk wat je energie oplevert of juist kost

Gebruik dit als je niet goed weet wat je eigenlijk leuk vindt.

Houd eerst een week bij wat je doet en hoeveel energie het je geeft, van 1 (leeg) tot 5 (vol). School, bijbaan, sport, gamen, alles. Plak dat daarna in ChatGPT.

Waarom dit werkt: je geheugen is slecht in onthouden wat je energie gaf. Wat je opschrijft liegt minder. Deze oefening komt uit Designing Your Life van Bill Burnett en Dave Evans, die er aan Stanford mee werken. Daar heet het het Good Time Journal.

3. Laat anderen je spiegelen

Gebruik dit als je denkt “ik ben nergens echt goed in”.

Stuur drie mensen een appje: “Waar ben ik volgens jou echt goed in? En wanneer zie je me het meest in mijn element?” Kies mensen uit verschillende hoeken, bijvoorbeeld een vriend, een ouder en een trainer of baas. Plak hun antwoorden in ChatGPT.

Waarom dit werkt: waar je echt goed in bent, gaat vaak zo vanzelf dat je het zelf niet meer ziet. Anderen zien het wel.

4. Ontwerp drie versies van je leven

Gebruik dit als je vastzit op het idee dat er maar één goede keuze is.

Wat je ermee doet: geef elk leven zelf een cijfer van 1 tot 10 op vier dingen. Hoe leuk vind ik het, hoe zeker ben ik dat het lukt, heb ik wat ervoor nodig is, en past het bij wie ik ben. Jij geeft de cijfers, niet ChatGPT. Deze oefening heet het Odyssey Plan en komt ook uit Designing Your Life. Het doel is niet om er één te kiezen. Het doel is zien dat er meerdere goede versies van jou bestaan. Dat haalt veel druk weg.

Stap 2: Studies onderzoeken (prompt 5 tot 8)

Hier is ChatGPT echt sterk. Het kan in een paar minuten uitleggen en vergelijken waar jij anders avonden over doet. Gebruik het in hetzelfde gesprek als stap 1, zodat het weet wie je bent.

5. Zoek breed, met verrassingen

Gebruik dit als je nu maar twee of drie studies kent die misschien passen.

Let op: AI verzint soms opleidingsnamen die niet bestaan, of zet ze bij de verkeerde school. Zoek elke studie op in Studiekeuze123 voordat je er verder over nadenkt. Wil je eerst het landschap zien, lees dan welke studies er zijn.

6. Bekijk een gewone dinsdag

Gebruik dit als een studie leuk klinkt, maar je geen idee hebt hoe het echt is.

Wat je ermee doet: open dagen laten vooral de leuke kant zien. Dit laat de rest zien. Gebruik het antwoord als checklist en vraag na of het klopt, op de meeloopdag of aan een student.

7. Vergelijk op jouw punten

Gebruik dit als je twijfelt tussen twee of drie studies.

Het gaat om de punten die jij belangrijk vindt. Weet je niet welke? Vraag dan eerst: “Welke 5 punten zijn voor mij het belangrijkst bij het vergelijken, op basis van wat je van me weet?“

8. Bereid je open dag voor

Gebruik dit als je naar een open dag of meeloopdag gaat.

Stel op de open dag ook deze vraag: “Hoe gaan jullie in de opleiding om met AI?” Het antwoord zegt veel over hoe actueel een studie is. Lees ook hoe je een open dag voorbereidt en welke vragen het meeste opleveren.

Plak na afloop je aantekeningen in ChatGPT.

Stap 3: Kiezen (prompt 9 tot 12)

Dit is het moment waarop de meeste mensen blijven hangen. Niet omdat ze te weinig weten, maar omdat kiezen eng is. Deze vier prompts testen je keuze. Ze verzinnen er geen opties bij.

9. Laat ChatGPT advocaat van de duivel spelen

Gebruik dit als je een favoriet hebt, maar nog niet zeker bent.

Dit is de belangrijkste prompt. AI zegt standaard graag ja. Hier dwing je het om tegengas te geven. Overleeft je keuze die vijf tegenargumenten? Dan staat hij steviger. Overleeft hij ze niet? Dan heb je jezelf net een verkeerde studiekeuze bespaard.

10. Doe een pre-mortem

Gebruik dit als je bang bent dat je straks spijt krijgt.

Dit heet een pre-mortem. Psycholoog Gary Klein bedacht het voor teams die grote beslissingen nemen. Door te doen alsof het al mis is gegaan, zie je risico’s die je anders wegredeneert. Het voelt even raar, en dat is precies de bedoeling.

11. Vraag wat je nog mist (en stop daarna)

Gebruik dit als je blijft twijfelen tussen twee studies.

Twijfel voelt als een gebrek aan informatie. Vaak is het iets anders. Zoek die drie dingen uit. Twijfel je daarna nog steeds? Dan zit het probleem niet in je informatie, maar in het kiezen zelf. Lees dan hoe je twijfel over je studiekeuze aanpakt.

12. Oefen je keuze uitleggen

Gebruik dit als je gekozen hebt, of bijna.

Een goede keuze is geen keuze waar je 100% zeker van bent. Dat word je nooit. Het is een keuze die je kunt uitleggen. Kun je die drie lastige vragen beantwoorden? Dan ben je klaar om je aan te melden. En onthoud: je kiest niet je leven, je kiest je volgende stap.

3 prompts die je beter niet gebruikt

Deze drie vragen lijken logisch. Je krijgt er ook een antwoord op. Alleen niet een antwoord waar je iets aan hebt.

Niet doen 1: “Welke studie moet ik doen?”

Zonder informatie over jou gaat ChatGPT gokken. Je krijgt dan de populairste studies van Nederland, niet die van jou. Bovendien geef je de keuze uit handen. Een keuze die niet van jou is, hou je lastiger vol als het in jaar 1 even tegenzit.

Doe dit in plaats daarvan: begin met het startblok en prompt 1 of 5.

Niet doen 2: “Welke studie heeft de meeste toekomst?”

Niemand kan de arbeidsmarkt over 5 tot 10 jaar voorspellen. AI ook niet, al klinkt het wel heel zeker. Daarnaast loopt de kennis van een AI-model achter, en cijfers over banen en salaris veranderen elk jaar.

Doe dit in plaats daarvan: vraag welke taken in een beroep veranderen door AI, niet welk beroep “veilig” is. Check cijfers bij Studiekeuze123. Meer hierover lees je in een toekomstbestendige studiekeuze. Per studie zie je op AI-impact welke eerste banen blootstaan aan AI.

Niet doen 3: “Is [studie] een goede keuze voor mij?”

Dit is een ja-vraag, en AI zegt graag ja. Zeker als je vraag laat merken wat je hoopt te horen. Je krijgt bevestiging, geen inzicht.

Doe dit in plaats daarvan: prompt 9. Vraag niet waarom het wél past, maar waarom het níet past. Dat antwoord is veel nuttiger.

Factcheck: 5 dingen die je altijd zelf checkt

ChatGPT schrijft fouten net zo zelfverzekerd op als feiten. Bij deze vijf dingen kan een fout je een plek kosten. Check ze dus altijd bij de bron.

De deadlines om te onthouden (Studiekeuze123):

• 15 januari: aanmelden voor opleidingen met een numerus fixus. De uitslag krijg je op 15 april.
• 1 mei: aanmelden voor de meeste andere bachelors en associate degrees. Meld je je op tijd aan, dan heb je recht op een studiekeuzecheck. Bij een eerste aanmelding heb je ook toelatingsrecht, als je aan de eisen voldoet.
• Opleidingen met een andere vorm van selectie, zoals kunstopleidingen en hotelscholen, hebben vaak een eerdere deadline.
• Je mag je voor maximaal 4 opleidingen tegelijk aanmelden, waarvan maximaal 2 met een numerus fixus. Voor geneeskunde, tandheelkunde, mondzorgkunde, fysiotherapie en verloskunde mag je je per studiejaar maar bij één instelling aanmelden.

Meer over de selectie lees je bij numerus fixus en de deadline van 15 januari. Klaar om je in te schrijven? Gebruik de inschrijfchecklist.

Wat ChatGPT niet voor je kan doen

Met deze 12 prompts haal je veel meer uit ChatGPT dan de meeste mensen. Het grotere plaatje, zonder de prompts, staat in wat AI wel en niet voor je studiekeuze kan doen. Er zijn vier dingen die geen enkele AI voor je doet:

• Weten wie je bent. ChatGPT weet alleen wat jij intypt. Wat je erin stopt, krijg je terug, alleen netter opgeschreven.
• Voelen hoe een studie is. Hoe het voelt om in die collegezaal te zitten, merk je alleen op een meeloopdag.
• Kiezen. Het kan opties geven, maar de knoop doorhakken moet jij doen.
• Je eraan houden. Een keuze maken is één ding. Er in november nog achter staan is iets anders.

En misschien herken je dit: je hebt al tien gesprekken met ChatGPT gevoerd, je weet ontzettend veel over studies, en je bent nog steeds niet dichter bij een keuze. Dat is heel normaal. Het ligt bijna nooit aan te weinig informatie. Meestal is kiezen gewoon spannend, en blijven zoeken voelt veiliger.

Wil je weten waar jij nu staat? Doe de gratis 7-vragen studiekeuzetest. In een paar minuten zie je in welke fase van je studiekeuze je zit en wat je volgende stap is.

Wil je niet alleen meer weten, maar ook echt kiezen? Met HelloFuture ga je stap voor stap van jezelf leren kennen naar een studiekeuze die je aan iedereen kunt uitleggen. Inclusief de dingen die ChatGPT niet kan.

Veelgestelde vragen over ChatGPT en studiekeuze