Hoe je omgaat met de druk om je tussenjaar ‘goed’ in te vullen
Mijn naam is Eline en ik besloot na de HAVO bewust een tussenjaar te nemen. Toen ik definitief had besloten een tussenjaar te nemen, voelde dat als een opluchting. Na jaren van school, deadlines, toetsen en de constante vraag wat ik later wilde worden, leek een jaar zonder directe studieplannen precies wat ik nodig had.
Ik wilde de tijd nemen om na te denken over mijn toekomst, werkervaring op te doen en uit te zoeken wat echt bij mij paste. Vóór mijn tussenjaar had ik een heel boekje met ideeën van dingen die ik wel niet allemaal in mijn tussenjaar zou gaan doen.
Toch merkte ik al snel dat die vrijheid ook een keerzijde had. Want zodra je een tussenjaar neemt, lijkt iedereen er een mening over te hebben. Mensen vragen wat je gaat doen, waar je naartoe reist, hoeveel je gaat werken en of je al weet welke studie je daarna gaat volgen.
Onbewust ontstaat er een beeld van hoe een “goed” tussenjaar eruit zou moeten zien: een jaar waarin je zoveel mogelijk ervaringen verzamelt, al je doelen bereikt, enorm productief bent en aan het einde precies weet wat je met de rest van je leven wilt.
Bekijk ook: Het Tussenjaar van…Eline – “Ik was na de havo even helemaal klaar met school”
Het gevoel dat ik méér moest doen
Gedurende mijn tussenjaar voelde ik regelmatig de druk om mezelf te bewijzen. Ik had vaak het idee dat ik iets nuttigs moest doen om mijn keuze voor een tussenjaar te rechtvaardigen.
Als ik een dag had waarop ik weinig had gedaan, voelde dat soms alsof ik achterliep en lui was. Wanneer ik verhalen hoorde van anderen die aan het reizen waren, meerdere banen combineerden of al precies wisten welke studie ze wilden gaan doen, begon ik automatisch mijn eigen situatie daarmee te vergelijken.
Daardoor ontstond regelmatig het gevoel dat ik mijn tussenjaar niet goed genoeg invulde. Misschien werkte ik te weinig. Misschien had ik meer uit mijn tijd moeten halen. Misschien was ik gewoon lui.
Achteraf gezien zie ik pas hoe streng ik voor mezelf was. Want als ik nu terugkijk, zie ik dat ik enorm veel geleerd heb in mijn tussenjaar — misschien niet allemaal op papier, maar ik heb heel veel over mijzelf geleerd.
Bekijk ook: Werken in je tussenjaar? 5 praktische tips + gratis ‘Tussenjaar Spaarplan’
Niet alle groei is direct zichtbaar
Ik denk dat veel jongeren tijdens een tussenjaar vergeten dat persoonlijke ontwikkeling niet altijd op papier zichtbaar is. We zijn gewend om resultaten te meten: op school krijg je cijfers, op je werk krijg je loon, bij een studie haal je studiepunten.
Zo had ik zelf ook als doel voorgenomen om tijdens mijn tussenjaar zoveel mogelijk diploma’s en certificaten te behalen. Eindstand… ik heb geen enkel diploma of certificaat behaald.
Maar hoe meet je meer zelfvertrouwen? Hoe meet je dat je beter weet wat je belangrijk vindt? Hoe meet je dat je zelfstandiger bent geworden of dat je eindelijk de ruimte hebt gehad om na te denken over keuzes die echt bij jou passen?
Dat zijn ontwikkelingen die je niet terugziet op een cv, maar die uiteindelijk misschien wel veel belangrijker zijn.
Tijdens mijn tussenjaar heb ik geleerd om meer op mezelf te vertrouwen. Ik heb ontdekt waar mijn interesses liggen, wat ik belangrijk vind in mijn toekomst en welke keuzes bij mij passen.
Dat proces ging niet van de ene op de andere dag. Het gebeurde juist in kleine momenten: al bij de bewuste keuze die ik zelf had gemaakt om een tussenjaar te nemen, nieuwe ervaringen die ik helemaal alleen opdeed, fouten maken en simpelweg de tijd nemen om stil te staan bij wat ik wilde.
Bekijk ook: 3 bevindingen uit de wetenschap vóór het nemen van een tussenjaar
De vergelijking met anderen
Wat de druk soms extra groot maakte, was het vergelijken met anderen. Via sociale media zie je vooral de hoogtepunten van iemands tussenjaar: de verre reizen, de nieuwe avonturen, mensen die ineens influencer werden en de indrukwekkende ervaringen die anderen opdeden.
Wat je niet ziet, zijn de twijfels, de onzekerheden en de momenten waarop iemand ook gewoon niet weet wat hij of zij aan het doen is. Daardoor kan het lijken alsof iedereen zijn tussenjaar perfect benut, behalve jijzelf.
Pas later realiseerde ik me dat ieder tussenjaar anders is. De één gebruikt het jaar om te reizen, de ander om te werken, terwijl iemand anders juist behoefte heeft aan rust en tijd om na te denken.
Er bestaat geen vaste formule voor een succesvol tussenjaar en ook niks is fout of tijdsverspilling — ook al voelt dat op het moment zelf soms anders. Wat voor de één waardevol is, hoeft dat voor de ander niet te zijn.
Bekijk ook: Het Tussenjaar van…Sophie – “Een tussenjaar levert zo veel meer op dan je in eerste instantie zou denken” · Het Tussenjaar van…Eva – over eenzaamheid en een tussenjaar dicht bij huis
Wat ik nu anders zie
Als ik terugkijk op mijn tussenjaar, zie ik niet langer een jaar waarin ik niet genoeg deed. Ik zie juist een jaar waarin ik enorm veel heb geleerd en gegroeid.
Hoewel ik destijds vaak dacht dat ik mijn tijd niet nuttig genoeg besteedde, heeft dit jaar mij meer gebracht dan ik toen besefte. Ik heb mezelf beter leren kennen, ben zelfstandiger geworden en heb meer vertrouwen gekregen in mijn eigen keuzes.
Ook heb ik ontdekt dat niet alles in het leven draait om productiviteit. Soms zit de waarde van een periode juist in de ruimte die je krijgt om te groeien — niet omdat je iedere dag iets enorm nuttigs doet, maar omdat je jezelf ontwikkelt op een manier die minder zichtbaar is.
Bekijk ook: Het 7 stappenplan voor het plannen van jouw ultieme tussenjaar
Mijn advies aan jongeren die een tussenjaar nemen
Als ik één advies zou mogen geven aan jongeren die een tussenjaar nemen, dan is het dit: probeer niet voortdurend te bewijzen dat je tussenjaar nuttig is.
Natuurlijk is het mooi om je doelen te bereiken, te reizen of nieuwe ervaringen op te doen. Maar probeer jezelf niet af te rekenen op wat je allemaal had kunnen doen. Een tussenjaar hoeft geen wedstrijd te zijn en ook geen jaar waarin je jezelf moet bewijzen.
Geef jezelf de ruimte om te ontdekken, te twijfelen en soms even niet precies te weten wat de volgende stap is. Juist in die momenten leer je vaak het meest.
Ik dacht lange tijd dat ik mijn tussenjaar niet goed genoeg invulde. Nu ik erop terugkijk, besef ik dat dit misschien wel één van de meest leerzame jaren uit mijn leven is geweest. Niet omdat ik voortdurend productief was, maar omdat ik de kans kreeg om mezelf beter te leren kennen. En uiteindelijk is dat misschien wel precies waar een tussenjaar voor bedoeld is.
Op zoek naar tussenjaar mogelijkheden?
Ontdek tussenjaar programma's in binnen- en buitenland: van reizen en vrijwilligerswerk tot stages en taalcursussen.
Bekijk ook: Tussenjaar ervaringen van jongeren · Tussenjaar nemen: wel of niet?
Deel dit artikel:
