Een tussenjaar nemen: wel of niet doen?
Je zit in je examenjaar, je diploma komt in zicht — en dan die ene grote vraag: ga je meteen doorstuderen, of neem je eerst een tussenjaar? Het is een keuze waar duizenden jongeren in Nederland elk jaar mee worstelen. En terecht, want het is een beslissing die invloed heeft op je persoonlijke ontwikkeling, je financiën en je studiekeuze.
In dit artikel helpen we je om die keuze te maken. Je leest de voordelen en nadelen van een tussenjaar nemen, wat het kost, welke mogelijkheden er zijn in 2026, en hoe je bepaalt of een gap year bij jou past. Inclusief een handig beslissingskader en ervaringen van jongeren die je voorgingen.
Bekijk ook: Het 7 stappenplan voor het plannen van jouw tussenjaar
Wat is een tussenjaar precies?
Een tussenjaar (ook wel gap year of breekjaar genoemd) is een periode van ongeveer een jaar waarin je niet studeert, maar iets anders doet. De meeste jongeren nemen een tussenjaar na de middelbare school, maar het kan ook na een verkeerde studiekeuze of tussen twee opleidingen in.
Tijdens een tussenjaar kun je werken, reizen, vrijwilligerswerk doen, stage lopen, een taalcursus volgen of deelnemen aan een studiekeuze-programma in Nederland. Het idee is dat je de tijd neemt om jezelf beter te leren kennen, ervaring op te doen en een bewustere keuze te maken voor je toekomst.
Een tussenjaar nemen is iets heel anders dan “een jaar niets doen”. De jongeren die het meeste uit hun gap year halen, vullen hun tijd bewust in — en dat hoeft echt niet alleen maar reizen te zijn.
Waarom overwegen steeds meer jongeren een tussenjaar?
Een tussenjaar nemen wordt in Nederland steeds populairder. Uit cijfers van DUO en het CBS blijkt dat een groeiend percentage middelbare scholieren niet direct na hun diploma begint aan een vervolgstudie. De redenen daarvoor zijn divers:
- Keuzestress neemt toe. Het aanbod aan studies is enorm en veel scholieren voelen druk om meteen de “juiste” keuze te maken. Een tussenjaar geeft ademruimte.
- Meer bewustzijn over mentale gezondheid. Jongeren weten steeds beter dat doorstuderen terwijl je eigenlijk uitgeput bent niet slim is. Even op adem komen na zes jaar middelbare school kan veel opleveren.
- Het stigma verdwijnt. Waar een tussenjaar vroeger als “tijdverspilling” werd gezien, erkennen werkgevers en universiteiten nu de waarde van ervaring buiten het klaslokaal.
- Internationalisering. De mogelijkheden om naar het buitenland te gaan zijn groter dan ooit, van au pair programma’s tot vrijwilligerswerk in Azië.
Bekijk ook: Waarom het nemen van een tussenjaar steeds populairder wordt
De voordelen van een tussenjaar nemen
Een tussenjaar biedt veel meer dan alleen “vrije tijd”. Dit zijn de belangrijkste voordelen die jongeren noemen:
Persoonlijke groei en zelfkennis
Een tussenjaar haalt je uit je vertrouwde omgeving en daagt je uit op manieren die school niet doet. Je leert zelfstandig zijn, beslissingen nemen, en ontdekken wat je echt belangrijk vindt. Wetenschappelijk onderzoek bevestigt dat jongeren die een gap year nemen meer zelfinzicht en motivatie ontwikkelen.
Een betere studiekeuze
Dit is misschien wel het grootste voordeel. Door ervaring op te doen buiten school, krijg je een veel beter beeld van wat je wél en niet wilt. Het resultaat? Minder studenten die na een tussenjaar wisselen van studie. Je kiest bewuster en met meer overtuiging.
Werkervaring en vaardigheden voor je cv
Of je nu werkt in een winkel, stage loopt bij een bedrijf, of vrijwilligerswerk doet in het buitenland — alles wat je doet in je tussenjaar is waardevol voor je cv. Werkgevers waarderen initiatief, zelfstandigheid en internationale ervaring.
Financieel voorbereid aan je studie beginnen
Door te werken en sparen tijdens je tussenjaar, begin je met een financiële buffer aan je studententijd. Dat geeft rust en voorkomt dat je meteen in de stress zit over geld.
Even opladen na de middelbare school
Na jaren van toetsen, werkstukken en examenstress is het niet gek om even op adem te willen komen. Een tussenjaar geeft je de kans om te herstellen en met frisse energie aan je studie te beginnen. Dat is geen luxe — dat is slim.
Nieuwe mensen en culturen leren kennen
Of je nu in Nederland blijft of naar het buitenland gaat: tijdens een tussenjaar ontmoet je mensen die je anders nooit had leren kennen. Die contacten en ervaringen verbreden je wereldbeeld en zijn vaak de mooiste herinneringen.
De nadelen en risico’s van een tussenjaar
Een tussenjaar is niet voor iedereen de beste keuze. Wees je bewust van deze nadelen:
Je begint een jaar later aan je studie
Het meest genoemde nadeel: je loopt een jaar “achter” op leeftijdsgenoten die wel meteen doorstuderen. In de praktijk maakt dat minder uit dan je denkt — na je studie kijkt niemand meer naar dat ene jaar. Maar het kan wel voelen als een achterstand, vooral als al je vrienden al studeren.
Het kost geld
Een tussenjaar is niet gratis. Zelfs als je in Nederland blijft, heb je geld nodig voor levensonderhoud. Vooral een tussenjaar in het buitenland kan flink in de papieren lopen. Het is belangrijk om vooraf een realistisch budget te maken.
Risico op een “verloren” jaar
Als je je tussenjaar niet goed plant, is de kans reëel dat je na een jaar niet veel wijzer bent. Maanden op de bank zitten zonder doel levert weinig op. De sleutel is om vooraf na te denken over wat je wilt bereiken en je tussenjaar goed te plannen.
Motivatieverlies
Na een jaar vrij zijn, kan het lastig zijn om weer in de “studiemodus” te komen. Sommige jongeren vinden het moeilijk om na hun tussenjaar de discipline op te brengen voor een studie. Dit risico is kleiner als je tijdens je tussenjaar actief bezig bent geweest.
Sociale druk en onbegrip
Niet iedereen in je omgeving zal je keuze begrijpen. Ouders, familie of vrienden kunnen vinden dat je “tijd verspilt”. Dat kan vervelend zijn, maar laat je niet uit het veld slaan. Leg uit waarom je deze keuze maakt en betrek je ouders bij je plan.
Voordelen en nadelen op een rij
| Voordelen | Nadelen |
|---|---|
| Meer zelfkennis en persoonlijke groei | Je begint een jaar later met studeren |
| Betere, bewustere studiekeuze | Het kost geld (vooral bij buitenland) |
| Werkervaring en cv-opbouw | Risico op motivatieverlies |
| Financiële buffer door te werken en sparen | Kans op “verloren” jaar zonder plan |
| Opladen na examenstress | Sociale druk uit je omgeving |
| Nieuwe mensen en culturen ontmoeten | Even wennen om weer te gaan studeren |
Voor wie is een tussenjaar een goed idee?
Niet iedereen heeft baat bij een tussenjaar, en dat is prima. Gebruik dit kader om te bepalen of het bij jou past:
Een tussenjaar is waarschijnlijk een goed idee als je:
- Geen idee hebt welke studie je wilt doen en meer tijd nodig hebt om te oriënteren
- Je uitgeput voelt na de middelbare school en even wilt opladen
- Graag ervaring wilt opdoen in het buitenland of bij een werkgever
- Jong bent (16-17) en nog geen recht hebt op studiefinanciering
- Wilt werken en sparen voor je studietijd
- Het gevoel hebt dat je nog niet klaar bent om op kamers te gaan
Een tussenjaar is misschien minder geschikt als je:
- Al heel zeker weet welke studie je wilt doen en gemotiveerd bent om te starten
- Moeite hebt met structuur en zelfstandig je tijd invullen
- Financieel niet in staat bent om een jaar zonder studie te overbruggen
- Bang bent dat je de motivatie verliest om ooit nog te gaan studeren
Het belangrijkste is dat jij de keuze maakt die bij jou past. Er is geen “goed” of “fout” — alleen wat op dit moment het beste werkt voor jou.
Wat kun je doen tijdens een tussenjaar?
De mogelijkheden zijn enorm. Hier een overzicht van de populairste opties:
- Werken en sparen — Een baan zoeken en een financiële buffer opbouwen. Bekijk ook: Werken in je tussenjaar: 5 praktische tips en Geld verdienen in je tussenjaar.
- Reizen — Backpacken door Zuidoost-Azië, Midden-Amerika, of Europa. Bekijk ook: 9 tips voor een tussenjaar in het buitenland.
- Vrijwilligerswerk — Jezelf inzetten voor een goed doel, in Nederland of het buitenland. Bekijk vrijwilligerswerk programma’s.
- Au pair — Bij een gastgezin wonen en werken in landen als de VS, Engeland of Australië. Bekijk au pair programma’s.
- Taalcursus — Je Engels, Spaans of Frans een flinke boost geven. Bekijk taalcursus programma’s.
- Studiekeuze-programma — Een begeleid programma volgen om erachter te komen welke studie bij je past. Bekijk programma’s in Nederland.
- Stage lopen — Werkervaring opdoen bij een bedrijf in een sector die je interesseert.
- Combineren — De meeste jongeren combineren meerdere activiteiten. Bijvoorbeeld: eerst drie maanden werken, dan drie maanden reizen, en daarna een studiekeuze-programma.
Wil je ontdekken welk type tussenjaar bij jou past? Doe de tussenjaartest en ontdek het in een paar minuten.
Op zoek naar tussenjaar mogelijkheden?
Ontdek tussenjaar programma's in binnen- en buitenland: van reizen en vrijwilligerswerk tot stages en taalcursussen.
Hoe bereid je een tussenjaar voor?
Een goed tussenjaar begint met een goed plan. Begin op tijd — idealiter al in je examenjaar — met nadenken over wat je wilt doen. Een paar praktische stappen:
- Bepaal je doel. Wil je geld verdienen, de wereld zien, jezelf ontwikkelen, of een studiekeuze maken? Het mag allemaal, maar weet wat je prioriteiten zijn.
- Maak een budget. Reken uit wat je tussenjaar gaat kosten en hoe je dat gaat financieren. Denk aan wonen, verzekeringen, reiskosten en zakgeld.
- Regel de praktische zaken. Zorgverzekering, OV-chipkaart, eventueel uitschrijven bij DUO, visum als je naar het buitenland gaat.
- Kijk naar programma’s. Er zijn tientallen tussenjaar organisaties die je kunnen helpen met het samenstellen van jouw ideale jaar.
- Bespreek het thuis. Neem je ouders mee in je plannen — ze kunnen meedenken en je helpen met de voorbereiding.
Bekijk ook: Het 7 stappenplan voor het plannen van jouw tussenjaar
Wat kost een tussenjaar?
De kosten van een tussenjaar variëren enorm, afhankelijk van wat je gaat doen:
- Tussenjaar in Nederland (wonen bij je ouders, werken): €2.000–5.000 aan basiskosten, maar hier verdien je ook geld mee terug.
- Tussenjaar met reizen in Europa: €5.000–8.000 inclusief vluchten, accommodatie en levensonderhoud.
- Tussenjaar met programma in het buitenland (vrijwilligerswerk, au pair, taalcursus): €3.000–15.000, afhankelijk van bestemming en organisatie.
Het goede nieuws: veel programma’s zijn betaalbaarder dan je denkt, en bij sommige (zoals au pair) verdien je juist geld. Door slim te plannen en te sparen kun je een onvergetelijk tussenjaar beleven zonder een enorme schuld.
Bekijk ook: Hoe regel je de kosten en financiering van een tussenjaar?
Bespreek het met je ouders en opleiding
De beslissing om een tussenjaar te nemen maak je niet alleen. Twee gesprekken zijn onmisbaar:
Met je ouders: Vertel eerlijk waarom je een tussenjaar overweegt. Laat zien dat je er serieus over nadenkt en kom met een plan — geen vaag “ik wil een jaar vrij”. Ouders zijn vaak positiever dan je verwacht als ze merken dat je er goed over hebt nagedacht. Bekijk ook: De ervaring van een ouder over het tussenjaar.
Met je opleiding: Als je al bent aangenomen bij een studie, neem dan contact op met de studieadviseur. Vraag of je je plek kunt behouden of dat je je opnieuw moet aanmelden. Dit verschilt per opleiding. Bij sommige studies (vooral met numerus fixus) moet je opnieuw door het selectieproces.
Vergeet ook niet om te checken wat de inschrijfdeadlines zijn voor het jaar erna. De deadline voor de meeste hbo- en wo-opleidingen is 1 mei.
Ervaringen van jongeren die een tussenjaar hebben genomen
Twijfel je nog? Bekijk hoe andere jongeren hun tussenjaar hebben ervaren:
- Het tussenjaar van Jennifer: “Mijn beste jaar ooit”
- Het tussenjaar van Sophie: “Een tussenjaar levert zoveel op”
- Het tussenjaar van Roos: Na de havo direct een tussenjaar
- Het tussenjaar van Dagmar: Au pair in Engeland
- Het tussenjaar van Marilyn: Positieve invloed op persoonlijke ontwikkeling
Bekijk alle tussenjaar ervaringen op de tussenjaar adviespagina.
Op zoek naar tussenjaar mogelijkheden?
Ontdek tussenjaar programma's in binnen- en buitenland: van reizen en vrijwilligerswerk tot stages en taalcursussen.
Veelgestelde vragen over een tussenjaar nemen
Kan ik een tussenjaar nemen als ik 16 of 17 ben?
Ja, maar alleen als je een startkwalificatie hebt. Dat is een havo-, vwo- of mbo-diploma (niveau 2 of hoger). Zonder startkwalificatie ben je nog kwalificatieplichtig en mag je niet stoppen met onderwijs. Bekijk ook: Tussenjaar onder de 18
Hoe kan ik mijn tussenjaar goed invullen?
Er zijn veel mogelijkheden: werken en sparen, reizen, vrijwilligerswerk, stage lopen, een taalcursus volgen, of een studiekeuze-programma in Nederland volgen. De meeste jongeren combineren meerdere activiteiten. Bekijk ook: Alle tussenjaar mogelijkheden
Hoe ervaren andere jongeren een tussenjaar?
Veel jongeren die een tussenjaar goed invullen geven aan dat het een van de beste periodes van hun leven was. Ze noemen persoonlijke groei, meer zelfvertrouwen en een bewustere studiekeuze als de belangrijkste voordelen. Bekijk ook: Tussenjaar ervaringen
Wat kost een tussenjaar gemiddeld?
Dat hangt sterk af van wat je gaat doen. Een tussenjaar in Nederland kost €2.000–5.000 aan basiskosten, terwijl een jaar met reizen of een programma in het buitenland kan oplopen tot €5.000–15.000. Werken en sparen kan een groot deel van de kosten dekken. Bekijk ook: Kosten en financiering van een tussenjaar
Moet ik mijn studiefinanciering stopzetten?
Als je nog nooit hebt gestudeerd, ontvang je geen studiefinanciering — dan hoef je ook niets stop te zetten. Als je stopt met een lopende studie om een tussenjaar te nemen, moet je je uitschrijven bij je instelling en bij DUO. Je behoudt je recht op studiefinanciering voor later.
Kan ik na een tussenjaar nog starten met mijn studie?
Ja, je kunt je gewoon opnieuw inschrijven voor een studie via Studielink. Let op de inschrijfdeadlines: voor de meeste opleidingen is dat 1 mei (of 15 januari bij numerus fixus). Als je al was aangenomen, neem dan contact op met de opleiding om te vragen of je je plek kunt behouden. Bekijk ook: Inschrijven voor je studie: de ultieme checklist
Deel dit artikel:
