Mijn studie is niet leuk: ligt het aan de studie, de overgang of aan mij?

Je zit een paar maanden in je studie en je vindt er niks aan. Is je studie niet leuk, dan ligt dat meestal aan één van drie dingen: de studie zelf, de overgang naar hbo of wo, of wat er nu in je eigen leven speelt. Met de check hieronder zoek je in tien minuten uit welke het bij jou is, en wat je daarna doet.

Is het normaal dat je je studie niet leuk vindt?

Ja. Vooral in je eerste jaar.

En dan denk je: iedereen lijkt het naar z’n zin te hebben, behalve ik. Ik vind mijn opleiding niet leuk. Deze studie past niet bij mij, dus ik heb vast verkeerd gekozen.

Dat hoeft niet. In het eerste jaar krijg je vaak algemene, inleidende vakken. Die zijn minder leuk dan de vakken en stages waar je op de open dag over hoorde (Studiekeuze123).

Daarnaast is alles tegelijk nieuw. Een andere manier van leren, nieuwe mensen, soms een nieuwe stad. Dat wennen voelt van binnen hetzelfde als twijfel.

Je studie niet leuk vinden is dus geen bewijs dat je verkeerd koos. Het is informatie. De vraag is alleen: waarover?

Zit je al in je tweede of derde jaar? Dan werkt de check ook. Blok B weegt dan minder, want aan het studeren zelf ben je gewend. Een hoge score op blok A zegt dan juist meer.

De check: ligt het aan de studie, de overgang of aan jou?

Pak pen en papier. Lees de twaalf uitspraken en geef jezelf per uitspraak punten:

• 0 = klopt niet
• 1 = klopt soms
• 2 = klopt meestal

Denk aan de afgelopen vier weken, niet aan je slechtste dag. Tel daarna je punten per blok op. Per blok haal je maximaal 8 punten.

Blok A: de studie zelf

1. Ook de vakken die ik makkelijk haal, interesseren me niet.
2. Als ik denk aan het werk waar deze studie naartoe leidt, krijg ik geen energie.
3. In het programma van de komende jaren zie ik niets waar ik naar uitkijk.
4. Buiten de colleges zoek ik nooit uit mezelf iets op over dit vak.

Blok B: de overgang naar hbo of wo

5. Het onderwerp vind ik interessant, maar ik weet niet goed hoe ik hier het beste studeer.
6. Niemand checkt of ik iets doe, en dan doe ik weinig.
7. Het tempo of de hoeveelheid stof overvalt me.
8. De manier van lesgeven past niet bij hoe ik leer. Bijvoorbeeld grote hoorcolleges, veel zelfstudie of juist veel groepsprojecten.

Blok C: jij, en je leven nu

9. Ik ben vaak moe, somber of gespannen, ook buiten mijn studie.
10. Dingen die ik vroeger leuk vond, kosten me nu ook moeite.
11. Ik heb nog weinig mensen gevonden bij wie ik me thuis voel.
12. Werk, geld, reizen of dingen thuis kosten me zoveel energie dat er weinig overblijft.

Je uitslag: wat je score betekent

Je hoogste blok is je belangrijkste oorzaak. Zo lees je hem:

Een voorbeeld. Stel, je scoort 2 op blok A, 6 op blok B en 3 op blok C. Dan is blok B je belangrijkste oorzaak. Het vak trekt je nog, maar het studeren lukt niet. Je eerste stap is dan geen gesprek over overstappen. Je zet vaste studieblokken in je week, en je doet de check na je eerste tentamens opnieuw.

Twee blokken even hoog? Begin dan bij C, daarna bij B. Wat daar speelt, neem je mee naar elke volgende studie. Een probleem uit blok A los je alleen op door anders te kiezen. Dat is dus de laatste stap, niet de eerste.

Overal 3 punten of minder? Dan is het waarschijnlijk een dip, of één vak dat tegenvalt. Lees hoe je een studiedip herkent, en doe de check over een maand opnieuw.

Wat deze check niet doet. Hij geeft geen officiële uitslag en kiest geen studie voor je. Hij geeft je twijfel een naam, zodat je weet welk gesprek je eerst voert.

Ligt het aan de studie? Kijk naar het vak en het werk erna

Scoorde je het hoogst op blok A? Dan vind je je studie niet leuk om de inhoud zelf. Wachten helpt dan weinig, want de stof wordt later dieper, niet anders.

De sterkste vraag is die over het werk erna. Zie je jezelf dit later niet doen, ook niet met je diploma op zak? Dan zegt dat meer dan een saai vak.

Check het voordat je beslist:

• Lees het programma van jaar 2 en 3. Dat staat in de studiegids van je opleiding. Zoek één vak of stage waar je echt zin in hebt.
• Praat met een ouderejaars. Vraag niet of het leuker wordt. Vraag wat ze na het eerste jaar op een gewone dag doen.
• Kijk waarom je deze studie koos. Was het vooral omdat anderen het logisch vonden? Dan past de studie misschien bij hun beeld van jou, en niet bij jou.

Het vak klopt, maar de vorm niet

Vind je het onderwerp wel interessant, maar niet hoe het wordt aangeboden? Dan hoef je misschien niet het vakgebied uit. Hetzelfde vak voelt op een andere school, of op het hbo in plaats van de universiteit, soms heel anders.

Bekijk ook: het verschil tussen hbo en wo, en waarom je leeromgeving zo zwaar weegt.

Je volgende stap bij blok A

Maak een afspraak met je studieadviseur. Vraag wat er binnen je eigen school kan. Inleidende vakken worden soms aan meerdere opleidingen tegelijk gegeven. Stap je binnen dezelfde school over, dan kun je daarom soms studiepunten meenemen (Studiekeuze123). Sommige scholen hebben er een switchcoördinator voor.

Zit je in je eerste jaar? Let dan op 1 februari. Zet je je studiefinanciering vóór die datum stop, dan wordt je beurs onder voorwaarden een gift (DUO). Wat elke datum kost, staat in de switchkalender voor je eerste jaar.

Kies je opnieuw? Begin dan bij wat er deze keer misging. De 4 stappen om na een verkeerde studiekeuze een passende studie te kiezen helpen daarbij. De studiekeuzetest geeft je een eerste richting.

Ligt het aan de overgang naar hbo of wo? Geef het een eerlijke kans

Scoorde je het hoogst op blok B? Dan vind je je studie niet leuk omdat het studeren nog niet lukt, niet omdat het vak niet past. Dat is goed nieuws. Een manier van studeren kun je leren. Interesse niet.

Op de middelbare school of het mbo kreeg je structuur van buitenaf. Een vast rooster, huiswerk dat werd gecheckt, docenten die je kenden. Op het hbo en de universiteit valt veel daarvan weg.

Je hebt minder lessen en meer zelfstudie. Alles komt samen in een tentamenweek. Wie dat niet gewend is, raakt snel achter. En achterlopen voelt als: dit is niks voor mij.

Zo geef je de overgang een eerlijke kans:

1. Zet vaste studieblokken in je week. Zelfde dagen, zelfde tijden, net als een rooster. Dan hoeft niemand te checken of je iets doet.
2. Zoek twee studiegenoten. Samen leren werkt als een afspraak. Je komt sneller opdagen, en je merkt dat anderen met hetzelfde zitten.
3. Vraag naar hulp bij studeren. Op veel hogescholen heb je een studieloopbaanbegeleider, en veel scholen geven trainingen in plannen en studeren. Je studieadviseur weet wat er bij jou is.
4. Stel je oordeel uit tot na je eerste tentamens. Dan heb je de stof, de docenten en de toetsen echt gezien.

Kom je van het mbo? Lees dan ook wat er verandert als je van mbo naar hbo doorstroomt. Studeer je veel thuis, dan helpen deze tips om succesvol thuis te studeren.

Scoorde je vooral hoog op uitspraak 8, over de manier van lesgeven? Dan is het misschien niet alleen wennen. Lees dan ook het stuk over de vorm, hierboven bij blok A.

Ligt het aan jou? Dan helpt een andere studie niet

Aan jou liggen betekent niet dat het je schuld is. Soms is je studie niet leuk omdat de rest van je leven nu zwaar is.

Wat daar speelt, neem je mee, ook naar een nieuwe opleiding. Overstappen voelt dan als een oplossing, maar het probleem reist mee.

Scoorde je het hoogst op blok C? Regel dan eerst dat, en beslis daarna pas over je studie.

• Ben je al weken moe, somber of gespannen? Ga naar je huisarts, of naar de studentenpsycholoog van je school. Dat gaat vóór elke studiekeuze.
• Voel je je alleen? Dat wordt vaak beter, maar zelden vanzelf. Kies één vast ding per week: een studievereniging, sport of een bijbaan. Eén plek waar je steeds dezelfde mensen ziet, is genoeg om mee te beginnen.
• Kosten werk, geld of thuis je te veel? Praat met de studentendecaan van je school. Die helpt bij persoonlijke omstandigheden. Bij bijvoorbeeld ziekte kan je school daar bij je bindend studieadvies rekening mee houden. Meld het dan wel op tijd.

Denk je soms dat je er liever niet meer zou zijn? Praat er dan vandaag over met iemand. Bij 113 Zelfmoordpreventie kun je anoniem bellen of chatten, via 113 of gratis via 0800-0113.

Gaat het weer wat beter? Doe de check dan over vier tot zes weken opnieuw. Vaak zakt blok C, en pas dan zie je of de studie zelf wel of niet bij je past.

Twijfel over stoppen met je studie: wanneer beslis je?

Je hoeft niet vandaag te beslissen. Maar wachten tot juni kost je wel opties.

• Niet in een tentamenweek. Na één slecht cijfer of een zware week zie je je studie somberder dan hij is.
• Na je eerste tentamenperiode. Dan heb je genoeg gezien voor een eerlijk oordeel.
• Vóór 1 februari, als je in je eerste jaar zit. Daarna geldt de 1-februariregeling niet meer.

Stoppen of overstappen? De 5 mogelijkheden na een verkeerde studiekeuze zet de routes naast elkaar, van proefstuderen tot een tussenjaar. Stop je echt, lees dan wat je regelt als je stopt met je studie bij Studielink en DUO.

Gaat je twijfel vooral over kiezen zelf, en minder over deze studie? Dan passen de 6 strategieën bij twijfel over je studiekeuze beter. Kom je er na de check en het gesprek met je studieadviseur nog niet uit, dan kan studiekeuzebegeleiding helpen om het samen uit te zoeken.

Lees je dit als ouder? Vraag vanavond niet óf je kind wil stoppen, maar welk blok uit de check het meest klopt. Meer lees je in wat je als ouder kunt doen als je kind wil stoppen.

Veelgestelde vragen over een studie die niet leuk is

Is het normaal dat je je studie in het eerste jaar niet leuk vindt?

Ja, dat komt veel voor. In het eerste jaar krijg je vaak algemene, inleidende vakken. Die vallen tegen na de verhalen van de open dag. Daarnaast is alles tegelijk nieuw: de manier van leren, de mensen en soms de stad. Dat wennen voelt hetzelfde als twijfel. Het zegt nog niet dat je verkeerd hebt gekozen.

Hoe weet je of het aan de studie ligt of aan jou?

Kijk waar de tegenzin zit. Interesseert de inhoud je niet, ook niet bij vakken die je makkelijk haalt? En trekt het werk erna je niet? Dan ligt het vaak aan de studie. Ben je vooral moe, somber of eenzaam, ook buiten je studie? Dan neem je dat mee naar elke andere studie, en helpt overstappen niet.

Hoe lang geef je een studie een kans voordat je stopt?

Geef het in elk geval tot na je eerste tentamenperiode. Dan weet je hoe de stof, de docenten en de toetsen echt zijn. Beslis niet in een tentamenweek of na één slecht cijfer. Zit je in je eerste jaar en twijfel je in januari nog? Kijk dan naar 1 februari, want daarna geldt de 1-februariregeling niet meer.

Twijfel over stoppen met je studie: wat doe je eerst?

Maak een afspraak met je studieadviseur. Neem je score uit de check mee, zodat het gesprek over de echte oorzaak gaat. Je studieadviseur weet wat er binnen je school kan, wat er met je studiepunten gebeurt en welke datum voor jou telt. Beslis daarna pas of je doorgaat, overstapt of stopt.

Kun je binnen je eigen school overstappen naar een andere studie?

Vaak wel. Inleidende vakken worden soms aan meerdere opleidingen tegelijk gegeven. Stap je binnen dezelfde hogeschool of universiteit over, dan kun je daarom soms een deel van je studiepunten meenemen. Of dat lukt, en tot wanneer, verschilt per school. Vraag het aan je studieadviseur, of aan de switchcoördinator als je school die heeft.

Je volgende stap

Doe de check vanavond, en schrijf je drie scores op. Neem dat papier mee naar je studieadviseur, en vraag om een gesprek over dat ene blok. Dan praat je over de echte oorzaak, en niet alleen over een gevoel.