Hoe leg je een tussenjaar uit aan je ouders (of de oudere generatie)?
Tegenwoordig wordt het nemen van een tussenjaar steeds gebruikelijker. Toch roept het bij veel ouders, grootouders, ooms, tantes en andere volwassenen nog vragen op. Waar jongeren een tussenjaar vaak zien als een kans, zien sommige mensen uit oudere generaties het als een jaar vertraging.
Toen ik van plan was een tussenjaar te nemen, en ook toen ik er middenin zat, kreeg ik vaak opmerkingen als: “Ach, wat een tijdverspilling.” “Dus je gaat lekker een jaartje niks doen?” Of de klassieker: “Als je nu een tussenjaar neemt, ga je nooit meer studeren.”
Gelukkig kreeg ik ook veel enthousiaste reacties, maar opmerkingen zoals deze maakten me vooraf best onzeker. Tijdens mijn tussenjaar kreeg ik ze nog steeds regelmatig te horen. Tegen het einde van mijn tussenjaar was ik echter zo zeker van mijn keuze dat ze me niet meer onzeker maakten; ze frustreerden me vooral.
Achteraf had ik graag geweten dat anderen hier ook mee te maken kregen. Daarnaast had ik het fijn gevonden om wat tips te krijgen over hoe je hier het beste mee om kunt gaan. Daarom deel ik in dit artikel mijn ervaringen, tips en visie met jullie over hoe je een tussenjaar uitlegt aan je ouders — of aan andere mensen uit de oudere generatie.
Ben je zelf ouder? Bekijk ook onze complete gids voor ouders over een tussenjaar.
Bekijk ook: Tussenjaar nemen: wel of niet doen? · “Mam, ik neem een tussenjaar want ik weet niet wat ik wil studeren” — het perspectief van een moeder
De oudere generatie
Als eerste is het denk ik belangrijk om wat begrip te creëren voor de oudere generatie. Dat praat hun soms vervelende of kwetsende opmerkingen niet goed, maar het kan wel helpen om beter te begrijpen waar ze vandaan komen.
Veel van hen groeiden op in een tijd waarin het levenspad vrij duidelijk was. Het was helemaal niet gebruikelijk om een tussenjaar te nemen om bijvoorbeeld te gaan reizen. Bovendien was daar vaak simpelweg geen geld voor en deed vrijwel niemand dat. Een tussenjaar werd gezien als een onderbreking van het vaste pad dat je hoorde te volgen.
Zijn het jouw ouders die kritisch reageren op je wens om een tussenjaar te nemen, dan is het denk ik belangrijk om in gedachten te houden dat dit in veel gevallen voortkomt uit bezorgdheid. Ze willen waarschijnlijk het beste voor je. Daarnaast zijn ook zij niet opgegroeid met het idee dat een tussenjaar iets positiefs of waardevols kan zijn. Voor hen kan het daarom voelen als een risico.
Er is ook een kans dat het niet je ouders zijn die zo reageren, maar bijvoorbeeld oudere collega’s, de ouders van vrienden, ooms, tantes, grootouders of docenten. Ook zij kunnen kritisch zijn over het nemen van een tussenjaar, vaak omdat zij zijn opgegroeid met andere ideeën over studie, werk en succes.
Bekijk ook: Een tussenjaar nemen, een goed idee? De ervaringen en tips van een ouder · 3 bevindingen uit de wetenschap vóór het nemen van een tussenjaar
Mijn ervaringen en tips
Je hoeft niet altijd iedereen te overtuigen
Mijn eerste advies, en misschien wel mijn belangrijkste, is dat je niet iedereen hoeft te overtuigen van jouw mening. Zelf merkte ik dat vooral volwassenen die wat verder van mijn eigen kring af stonden een sterke mening hadden over wat ik ging doen. Ze vonden het niet verantwoord dat ik alleen op reis zou gaan en dachten zeker te weten dat ik na een tussenjaar niet meer zou gaan studeren. Zelf was ik daar helemaal niet bang voor; ik had juist veel zin om te gaan studeren, ik wist alleen nog niet precies wat ik wilde doen.
In het begin merkte ik dat ik heel graag wilde uitleggen waarom ik gelijk had. Ik wilde uitleggen waarom ik een tussenjaar wilde, en waarom het goed voor me was. Ook wilde ik heel graag begrepen en geloofd worden. Maar de waarheid is dat niet iedereen je zal begrijpen of geloven. Uiteindelijk is het vooral belangrijk dat jij zelf achter je keuze staat. De mening van anderen verandert bovendien niets aan jouw jaar. Mijn advies is om daar wat meer vrede mee te proberen te hebben. Je hoeft het echt niet aan iedereen helemaal uit te leggen.
Het oordeel dat mensen hebben, zegt vaak meer over hen en hun eigen visie dan over jou en jouw keuze.
Je hebt niks te bewijzen
Zelf had ik best last van bewijsdrang; ik wilde graag dat mijn tussenjaar nuttig was en dat wilde ik ook bewijzen. Als ik nu terugkijk, was mijn tussenjaar een van mijn beste beslissingen ooit. Het kan ook zo zijn dat het achteraf tegenvalt of dat je het anders had willen aanpakken, en dat is ook oké. Ook als het niet de “perfecte” keuze blijkt, is dat helemaal prima. Je mag fouten maken, ook hierin. Je hoeft niet te bewijzen dat je het goede hebt gedaan.
Bekijk ook: Hoe je omgaat met de druk om je tussenjaar ‘goed’ in te vullen
Wees zeker van je mening
Met “wees zeker van je mening” bedoel ik niet dat je altijd 100% zeker moet zijn van alles wat je vindt, want dat is helemaal niet realistisch. Als je nog niet precies weet wat je wilt, is het juist goed om die onzekerheid te delen met mensen die dicht bij je staan.
Dit advies gaat meer over situaties waarin iemand je vragen stelt zoals: “Ben je niet bang dat je niet meer gaat studeren?” of “Vind je dat niet zonde van je tijd?” of “Is het niet een beetje dom om een jaar te verspillen?” Dit zijn allemaal vragen die mensen mij ook hebben gesteld.
Aan het begin had ik heel erg de neiging om begrip te tonen voor zulke vragen, en soms zelfs mee te gaan in die onzekerheid. Ik wilde de ander overtuigen dat ik er goed over had nagedacht en het zelf ook niet helemaal zeker wist, zodat mijn keuze minder snel veroordeeld zou worden. Achteraf had ik graag geweten dat het helemaal oké is om zulke vragen simpel te beantwoorden. Bijvoorbeeld: “Nee, daar ben ik niet bang voor.” Dat is vaak al genoeg. Zeker als het bijvoorbeeld een oudere collega is van je bijbaan of iemand die verder van je af staat.
Een tussenjaar is niet een jaar niks doen
Als je de opmerking krijgt dat een tussenjaar “een jaar niks doen” is, kun je daar op verschillende manieren mee omgaan. Het is vaak een vervelende opmerking om te krijgen, omdat die behoorlijk aanvallend kan overkomen. Het is daarbij belangrijk om in gedachten te houden dat niet iedereen echt wil weten wat je gaat doen, en dat sommige mensen dit er gewoon zonder nadenken uitgooien.
Nadat ik deze opmerking meerdere keren had gehoord en in het begin niet goed wist hoe ik moest reageren, kwam ik erachter dat deze reactie voor mij het beste werkte: ik vertelde dat het niet mijn plan was om een jaar op de bank te gaan zitten en vroeg of ze benieuwd waren naar wat ik wél van plan was. Als ze ja zeiden, vertelde ik mijn verhaal. Je zou bijvoorbeeld de volgende dingen kunnen noemen:
- Reizen en andere culturen leren kennen
- Werken en sparen voor een studie
- Vrijwilligerswerk doen
- Een taal leren
- Werkervaring opdoen
- Je oriënteren op verschillende opleidingen
- Persoonlijke ontwikkeling en zelfstandigheid vergroten
Bekijk ook: Werken in je tussenjaar? 5 praktische tips + gratis ‘Tussenjaar Spaarplan’ · Tussenjaar vrijwilligerswerk: de complete gids
Hoe vertel je je ouders dat je een tussenjaar wilt nemen?
Laat ik beginnen met te zeggen dat er niet één correcte manier is om dit te doen. Er zijn veel manieren die goed werken, maar ik deel graag mijn advies met je. Uiteindelijk ken jij je eigen ouders het beste en kun je daar goed op inspelen.
Als je hebt bedacht dat je een tussenjaar wilt nemen, kan het spannend zijn om dit onderwerp thuis aan te kaarten. Ouders hebben soms verwachtingen of zorgen, bijvoorbeeld over financiën of over de vraag of je daarna nog wel teruggaat naar school.
Naar mijn ervaring kun je dit gesprek het beste voeren als je je goed hebt voorbereid. Denk van tevoren na over waarom je een tussenjaar wilt nemen en wat je ermee wilt bereiken. Hoe concreter je plannen zijn, hoe makkelijker het voor je ouders wordt om jouw keuze te begrijpen.
Wil je werken om geld te sparen, reizen om nieuwe culturen te ontdekken of vrijwilligerswerk doen om ervaring op te doen? Laat zien dat je niet zomaar een jaar “vrij” wilt, maar dat je bewust kiest.
Persoonlijk wist ik totaal nog niet wat ik wilde studeren. Dat was voor mij een belangrijke reden om een tussenjaar te nemen en dit verder uit te zoeken. Voor sommige mensen kan dat een fijnere optie zijn dan zomaar aan een studie te beginnen.
Wat ook kan helpen, is om alvast wat informatie of bronnen op te zoeken. Denk bijvoorbeeld aan een online studiejaarplan, een reisorganisatie of informatie over vrijwilligerswerk. Zo maak je je plannen wat concreter en visueler voor je ouders. Het kan ook interessant zijn om ze een interview of verhaal te laten lezen van iemand die al een tussenjaar heeft gehad. Zo kunnen je ouders een beter beeld krijgen van wat een tussenjaar voor iemand kan doen en betekenen.
Bekijk ook: Welk tussenjaar past bij jou? Zo kies je het juiste programma · Het 7 stappenplan voor het plannen van jouw ultieme tussenjaar
Een volgende tip is, hoe moeilijk dat soms ook kan zijn, om open te staan voor de zorgen van je ouders. Luister naar hun vragen en neem die serieus. Vaak zijn ouders niet per se tegen een tussenjaar, maar willen ze weten dat je een plan hebt en dat je je toekomst niet uit het oog verliest.
Nog wat algemene tips voor het gesprek:
- Kies een rustig moment waarop iedereen tijd heeft om te praten.
- Leg duidelijk uit waarom je een tussenjaar wilt nemen.
- Maak een concreet plan voor wat je in dat jaar gaat doen.
- Wees eerlijk over eventuele twijfels of uitdagingen.
- Luister naar de mening van je ouders en ga het gesprek aan.
- Breng het als iets waar je over nadenkt, niet als iets wat je al hebt besloten. Dan voelt het voor je ouders alsof ze meer inspraak hebben in het gesprek.
Veel jongeren die een tussenjaar nemen, geven achteraf aan dat ze zelfstandiger, zelfverzekerder en gemotiveerder zijn geworden. Door je keuze goed uit te leggen en te laten zien dat je er serieus over hebt nagedacht, vergroot je de kans dat je ouders jouw beslissing begrijpen en steunen.
Conclusie
Een tussenjaar kan heel waardevol zijn, maar het is ook iets wat niet iedereen direct begrijpt. Daardoor kun je soms kritische of onbegripvolle reacties krijgen. Hopelijk helpt dit artikel je om daar iets relaxter mee om te gaan en om wat zekerder te staan in je eigen keuze. Uiteindelijk is het jouw tussenjaar. Het is niet nodig dat iedereen het begrijpt of goedkeurt.
Op zoek naar tussenjaar mogelijkheden?
Ontdek tussenjaar programma's in binnen- en buitenland: van reizen en vrijwilligerswerk tot stages en taalcursussen.
Bekijk ook: Tussenjaar ervaringen van jongeren · Tussenjaar in het buitenland: als je kind voor het eerst alleen op reis gaat
Deel dit artikel:
