Overstappen naar een andere studie: zo kies je dit keer wél goed

Je eerste studie past niet, en je wilt overstappen naar een andere studie. Alleen: hoe weet je dat het dit keer wél klopt? Begin bij wat er de eerste keer misging, maak daar eisen van, en vergelijk pas daarna nieuwe studies op precies die punten. Zo wordt je tweede studiekeuze geen gok, maar een keuze met een reden.

Lees ook: wisselen van studie, de switchkalender. Daar staat per datum wat overstappen doet met je studiefinanciering en je collegegeld. Hieronder gaat het over de keuze zelf.

Waarom je tweede studiekeuze anders voelt

En dan denk je: de vorige keer dacht ik ook dat het goed zat. Waarom zou ik mezelf nu wel vertrouwen?

Dat is logisch. Na een verkeerde keuze vertrouw je je eigen oordeel minder. Elke studie voelt ineens als een risico.

Ik ken dat gevoel. Na mijn vwo ging ik bouwkunde studeren. Ik had een romantisch beeld van tekenen, ontwerpen en creatief bezig zijn. De studie bleek veel technischer, en ik stopte in mijn eerste jaar. Daarna vond ik het lastig om weer voluit achter een nieuwe keuze te staan.

Achteraf zat de les niet in het vak bouwkunde. Hij zat in hoe ik had gekozen: op een beeld, zonder me echt te verdiepen in wat je er in het eerste jaar doet.

Dat is ook het goede nieuws. Je hebt nu iets wat je de eerste keer niet had: ervaring. Je weet hoe een week op het hbo of de universiteit echt voelt. Je weet welke lessen je energie gaven, en welke niet. Dat is geen mislukking. Het is zelfkennis die geen open dag je kon geven.

Stap 1: schrijf op wat er bij je eerste keuze misging

“Het paste gewoon niet” helpt je niet verder. Een verkeerde studiekeuze heeft bijna nooit één oorzaak. En elke oorzaak vraagt om een andere tweede keuze.

Splits het daarom op in vier onderdelen. Pak pen en papier, en schrijf per onderdeel één of twee zinnen op.

Schrijf daarna ook op wat wél klopte. Een vak dat je leuk vond. De stad. De mensen. De manier van toetsen. Doe je dat niet, dan gooi je het goede weg met het slechte.

Weet je nog niet zeker of het aan de studie lag? Misschien lag het aan de overgang naar hbo of wo, of aan hoe het in je eigen leven ging. Dat neem je mee naar elke nieuwe studie. Doe dan eerst de check: ligt het aan de studie, de overgang of aan jou?

Stap 2: maak van je lessen drie eisen

Een les wordt pas bruikbaar als je er een studie op kunt checken. Daarom maak je van je lijst eisen.

• Wat niet klopte, wordt een dealbreaker. “Bijna alles was groepswerk” wordt: “Ik wil een studie waarin ik ook veel alleen werk.”
• Wat wél klopte, wordt een wens. “Het onderwerp vond ik leuk” wordt: “Ik wil dit vakgebied niet helemaal kwijt.”
• Invloed van anderen wordt een zin. Kun je in één zin zeggen waarom jíj deze studie wilt? Zonder “ze zeiden” of “het is logisch”?

Houd het bij drie eisen. Meer eisen voelt veilig. Maar dan past straks geen enkele studie meer, en zit je weer vast.

Lag het aan het niveau of de vorm?

Dan hoef je misschien geen andere studierichting in te slaan. Hetzelfde vak voelt op het hbo heel anders dan op de universiteit. Ook tussen scholen verschilt de manier van lesgeven veel.

Bekijk ook: het verschil tussen hbo en wo, en waarom je leeromgeving zo zwaar weegt.

Stap 3: doe de studiekeuzetest opnieuw, met je lessen ernaast

De eerste keer vulde je een test in vanuit een beeld van studeren. Nu antwoord je vanuit ervaring. Daardoor kan de uitkomst anders zijn, ook bij dezelfde test.

Leg je lijst uit stap 1 naast je. Denk bij elke vraag aan je echte weken in je eerste studie. Niet aan hoe je graag zou willen zijn.

De studiekeuzetest op deze site heeft zeven korte vragen en duurt ongeveer vijf minuten. Je krijgt je profiel, de fase waarin je zit en een volgende stap. Wil je een tweede mening? Kies er dan één uit de 10 beste gratis studiekeuzetesten.

Leg de uitslag daarna naast je drie eisen:

• Botst de uitslag met een dealbreaker? Dan wint je dealbreaker. Die komt uit ervaring. Een test geeft richting, geen zekerheid.
• Komt dezelfde richting terug als de vorige keer? Dat is geen fout. Kijk dan of het probleem in het niveau of de vorm zat, en niet in het vak.
• Komt er iets nieuws uit? Zet het op je lijst voor stap 4, ook als het je verrast.

Stap 4: vergelijk hooguit drie studies op jouw eisen

Kies uit de test, je eigen ideeën en je lijst hooguit drie studies. Met meer dan drie vergelijk je vooral websites, en geen studies.

Zet ze naast elkaar in een tabel zoals deze. Vul bij elke eis in: klopt, klopt niet of weet ik niet.

Waar je de antwoorden vindt:

• De studiegids van de opleiding. Kijk vooral naar jaar 1. Dat jaar kom je als eerste tegen.
• Studiekeuze123. Hier vergelijk je opleidingen, ook op hoe studenten hun eigen opleiding beoordelen.
• De opleiding zelf. Mail of bel de studievoorlichting met een vraag over je dealbreaker.

Vul in wat je vindt, niet wat je hoopt. Zet “weet ik niet” waar je het niet zeker weet. Die vakjes worden je checklist voor stap 5.

Twijfel je tussen twee studies?

Kijk dan eerst alleen naar je dealbreakers. Valt één studie daarop af, dan is de knoop doorgehakt.

Scoren ze gelijk? Kies dan de studie met het eerste jaar dat je het meest trekt. Dat jaar kom je als eerste tegen, en daar beslis je of je blijft. Kom je er nog niet uit, dan helpen deze 6 strategieën bij twijfel over je studiekeuze.

Stap 5: check je nummer één op het punt waar het misging

Je hoeft niet weer alle open dagen af. Je checkt één ding: het onderdeel uit stap 1 dat de vorige keer misging.

• Ging het om het vak? Lees het programma van jaar 1 en 2. Zoek één vak of stage waar je echt zin in hebt.
• Ging het om het niveau? Vraag een ouderejaars hoe een tentamen eruitziet, en hoeveel uur per week ze studeren.
• Ging het om de manier van lesgeven? Loop een dag mee of ga proefstuderen. Let op hoeveel tijd je in hoorcolleges, projecten of praktijk zit.
• Ging het om anderen? Zeg hardop in één zin waarom jij deze studie wilt. Lukt dat niet, dan ben je nog niet klaar met kiezen.

Neem ook de vakjes met “weet ik niet” mee. Op een meeloopdag stel je precies die vragen. Hulp bij het formuleren vind je in de 3 beste vragen voor een open dag.

Blijft je nummer één overeind op je dealbreaker? Dan heb je een keuze met een reden.

Overstappen naar een andere studie: wat je praktisch regelt

Studeer je nog? Praat dan eerst met je studieadviseur. Die weet wat er binnen je school kan, en wat er met je studiepunten gebeurt. Daarna regel je dit:

• Aanmelden. Dat doe je in Studielink. Voor de meeste bachelors meld je je uiterlijk 1 mei aan voor september. Voor een studie met numerus fixus is dat 15 januari (Rijksoverheid). Aanmelden kost niets. Meld je dus op tijd aan, ook als je nog twijfelt.
• Starten in februari. Een deel van de opleidingen heeft ook een februari-instroom. De deadline verschilt per school. Bekijk welke hbo-opleidingen in februari starten.
• Studiepunten meenemen. Dat lukt soms, via een vrijstelling. Die vraag je na je inschrijving aan bij de examencommissie van je nieuwe opleiding. Binnen dezelfde school gaat dat soms makkelijker, omdat inleidende vakken soms bij meerdere opleidingen horen (Studiekeuze123).
• Studiefinanciering en collegegeld. Wat een studieswitch kost, hangt af van de datum. In je eerste jaar is 1 februari de belangrijkste datum. Alles per datum staat in de switchkalender, met de regels van DUO.

Ga je eerst stoppen? Lees dan wat je regelt als je stopt met je studie. Heb je eerst wat tijd nodig om te kiezen? De 5 mogelijkheden na een verkeerde studiekeuze zet de routes naast elkaar, van proefstuderen tot een tussenjaar.

Zit je op het mbo? Daar gelden andere data. Lees dan hoe je een vervolgstudie kiest na een verkeerde keuze op het mbo.

Begeleiding bij studietwijfel: wanneer is hulp zinvol?

Je kunt deze stappen zelf doen. Soms loop je toch vast. Drie signalen:

• Je komt bij stap 1 niet verder dan “het paste gewoon niet”. Dan mis je de oorzaak, en daarmee je eisen.
• De test en je eisen wijzen steeds verschillende kanten op. Dan weet je niet meer waar je op kunt vertrouwen.
• Je hebt al twee keer gekozen. En je vertrouwt je eigen oordeel bijna niet meer.

Dan helpt iemand die meekijkt. Je studieadviseur kent je eigen school. Studiekeuzebegeleiding kijkt breder, ook naar studies op andere scholen. Met HelloFuture werk je stap voor stap naar een top-3 van studies die bij je passen. Ervaar je daarmee geen doorbraak in je keuze, dan krijg je je geld terug.

Ontdek jouw top-3 studies

HelloFuture analyseert alle 2.300+ studies en matcht ze met jouw interesses en talenten. Geen keuzestress, direct duidelijkheid welke studies het beste bij jou passen.

Ontdek nu HelloFuture

Twijfel je of je begeleiding nodig hebt? Deze 7 stellingen helpen je het te bepalen.

Wat deze aanpak niet doet

Hij geeft je geen 100% zekerheid. Die bestaat niet, ook niet bij je tweede keuze. Je kiest de beste match van nú.

Wat je wel krijgt: je weet waarom je kiest. En je hebt het punt gecheckt waar het de vorige keer misging. Dat is meer dan je de eerste keer had.

Lees je dit als ouder? Vraag vanavond niet welke studie je kind nu wil doen. Vraag wat er bij de eerste studie misging: het vak, het niveau, de manier van lesgeven of de verwachtingen van anderen. Meer lees je in mijn kind heeft twee keer de verkeerde studie gekozen.

Veelgestelde vragen over overstappen naar een andere studie

Hoe kies je een andere studie na een verkeerde studiekeuze?

Begin bij wat er de eerste keer misging: het vak, het niveau, de manier van lesgeven of de invloed van anderen. Maak daar drie eisen van. Doe daarna de studiekeuzetest opnieuw, en vergelijk hooguit drie studies op die eisen. Check je nummer één tot slot op het punt waar het de vorige keer misging.

Hoe voorkom je dat je opnieuw verkeerd kiest?

Kies niet opnieuw op een beeld. Schrijf op wat er bij je eerste studie misging, en wat wél klopte. Elke les wordt een eis voor je nieuwe studie. Check die eis daarna in het echt, met de studiegids van jaar 1, een ouderejaars of een meeloopdag. Volledige zekerheid krijg je niet. Wel een keuze met een reden.

Kun je studiepunten meenemen naar een andere studie?

Vaak gedeeltelijk, via een vrijstelling. Die vraag je na je inschrijving aan bij de examencommissie van je nieuwe opleiding. Binnen dezelfde hogeschool of universiteit lukt dat soms makkelijker, omdat inleidende vakken soms bij meerdere opleidingen horen. Of het lukt, verschilt per school en per vak. Vraag het dus na voordat je erop rekent.

Heeft studiekeuzebegeleiding zin bij een tweede studiekeuze?

Vooral als je zelf vastloopt. Bijvoorbeeld als je niet verder komt dan ‘het paste gewoon niet’, als de test en je eigen eisen steeds iets anders zeggen, of als je al twee keer verkeerd koos. Een begeleider helpt je de oorzaak te benoemen. Kom je er met de stappen zelf uit, dan heb je geen begeleiding nodig.

Ik twijfel tussen twee studies, hoe hak ik de knoop door?

Kijk eerst alleen naar je dealbreakers: de punten waarop je eerste studie misging. Valt één studie daarop af, dan is de knoop doorgehakt. Scoren ze gelijk? Kies dan de studie met het eerste jaar dat je het meest trekt. Dat jaar kom je als eerste tegen, en daar beslis je of je blijft.

Wanneer meld je je aan voor je nieuwe studie?

Via Studielink. Voor de meeste bachelors zonder numerus fixus meld je je uiterlijk 1 mei aan voor een start in september. Voor een studie met numerus fixus is dat 15 januari. Een deel van de opleidingen start ook in februari, met een deadline die per school verschilt. Aanmelden kost niets, dus doe het op tijd, ook als je nog twijfelt.

Je volgende stap

Wil je overstappen naar een andere studie? Pak dan vanavond een vel papier en vul stap 1 in. Vier onderdelen, en per onderdeel wat er misging en wat wél klopte. Pas als dat er staat, doe je de studiekeuzetest opnieuw.