Tussenjaar nemen na de middelbare school: alles wat je moet regelen

Je hebt je diploma gehaald (of bent er bijna) en je overweegt een tussenjaar. Goed idee — maar wat komt er allemaal bij kijken? Van Studielink en DUO tot inschrijfdeadlines en verzekeringen: er is meer te regelen dan je denkt.

Dit artikel is je praktische gids voor alles wat je moet weten en regelen als je na de havo of het vwo een tussenjaar wilt nemen. Geen algemeenheden over of een gap year “goed” of “slecht” is — daar hebben we een apart artikel voor — maar concrete stappen, deadlines en tips om je tussenjaar na de middelbare school soepel te laten verlopen.

Bekijk ook: Het 7 stappenplan voor het plannen van jouw tussenjaar

Tussenjaar na havo vs na vwo: wat is het verschil?

De keuze voor een tussenjaar na de middelbare school hangt af van je diploma en je vervolgplannen. Daar zitten belangrijke verschillen in:

Na de havo:

• Je kunt doorstromen naar het hbo (hogeschool)
• Wil je naar de universiteit? Dan moet je eerst een hbo-propedeuse halen, of alsnog vwo-eindexamen doen
• Gemiddelde leeftijd bij diploma: 17-18 jaar
• Als je 17 bent bij je diploma, kun je pas vanaf je 18e studiefinanciering aanvragen — maar alleen als je dan ook ingeschreven staat bij een opleiding
• Oriënteer je tijdens je tussenjaar op hbo-opleidingen en bezoek hogeschool open dagen

Na het vwo:

• Je kunt doorstromen naar hbo én universiteit (wo)
• Meer studiekeuze, maar ook meer keuzestress — je hebt simpelweg meer opties
• Gemiddelde leeftijd bij diploma: 18-19 jaar
• Bij sommige universitaire studies speelt numerus fixus een rol (zie hieronder)
• Oriënteer je op zowel hbo als wo om een bewuste keuze te maken

In beide gevallen geldt: je hebt met je havo- of vwo-diploma een startkwalificatie, waardoor je wettelijk gezien een tussenjaar mag nemen. Je bent niet meer kwalificatieplichtig.

Bekijk ook: Tussenjaar onder de 18: hoe zit het met de leerplicht?

De tijdlijn: wanneer regel je wat?

Dit is het overzicht dat je nodig hebt. Als je nu in je examenjaar zit en een tussenjaar overweegt, volg dan deze tijdlijn:

September – december (examenjaar)

• Oriënteer je alvast. Ga naar open dagen, niet om nu al te kiezen, maar om een gevoel te krijgen van wat je aanspreekt. Dat helpt je ook bij je tussenjaarinvulling.
• Denk na over je tussenjaar. Wil je werken, reizen, vrijwilligerswerk doen, of een studiekeuze-programma volgen? Bekijk welke tussenjaar organisaties en programma’s er zijn.
• Bespreek het thuis. Neem je ouders vroeg mee in je plannen, zodat jullie samen kunnen nadenken over budget en verwachtingen. Stuur ze eventueel onze gids voor ouders als je naar het buitenland wilt.

Januari – februari

• Let op: 15 januari = deadline numerus fixus. Als je overweegt om je toch alvast in te schrijven voor een numerus fixus studie (als “plan B”), moet dat vóór 15 januari via Studielink. Meer hierover verderop.
• Budget maken. Bereken wat je tussenjaar gaat kosten en hoeveel je moet sparen. Bekijk ook: Kosten en financiering van een tussenjaar
• Programma’s vergelijken. Vraag brochures aan en plan oriënterende gesprekken met organisaties die je aanspreken.

Maart – april

• 1 mei deadline nadert. Besluit of je je wilt inschrijven voor een studie via Studielink als “vangnet” (let op: dit heeft gevolgen, zie hieronder).
• Praktische zaken regelen. Denk aan zorgverzekering, eventueel visum of vaccinaties als je naar het buitenland gaat.
• Werk zoeken. Als je wilt werken en sparen, begin nu met zoeken zodat je na je diploma meteen kunt starten. Bekijk ook: Werken in je tussenjaar: 5 praktische tips

Mei – juni

• Eindexamen en diploma. Focus op je examens. Je tussenjaar komt erna.
• Na je diploma: tussenjaar start. Je bent klaar — tijd om je plan uit te voeren.

Juli – maart (tussenjaar)

• Voer je plan uit. Of je nu werkt, reist of een programma volgt: maak er het beste van.
• Blijf nadenken over je studiekeuze. Je tussenjaar is ook bedoeld om uit te vinden wat je wilt. Ga naar meeloopdagen, praat met studenten, volg online oriëntatieprogramma’s.
• Bezoek open dagen in januari-maart voor het jaar erop.

Januari – mei (jaar erna)

• 15 januari: deadline numerus fixus studies (als je die wilt doen)
• 1 mei: uiterste inschrijfdatum voor de meeste hbo- en wo-opleidingen via Studielink
• Na inschrijving: regel je studiefinanciering bij DUO en zoek woonruimte

Wat moet je regelen als je een tussenjaar neemt?

Hier de complete checklist voor als je na de middelbare school een tussenjaar neemt:

Studielink

Je hoeft niets te doen bij Studielink als je een tussenjaar neemt — je schrijft je simpelweg niet in. Studielink is alleen nodig als je daadwerkelijk met een studie wilt starten. Schrijf je pas in wanneer je klaar bent om te beginnen, en let op de deadlines (1 mei of 15 januari bij numerus fixus).

DUO en studiefinanciering

Tijdens een tussenjaar ontvang je geen studiefinanciering. Je hebt er namelijk pas recht op zodra je ingeschreven staat bij een erkende opleiding. Het goede nieuws: je verliest ook geen rechten. Je “teller” begint pas te lopen als je voor het eerst studiefinanciering aanvraagt.

Concreet betekent dit: geen basisbeurs, geen aanvullende beurs, geen studentenreisproduct. Plan je budget hier op.

Zorgverzekering

Tot je 18e ben je meeverzekerd bij je ouders. Zodra je 18 wordt, moet je je eigen zorgverzekering regelen. In je tussenjaar ben je dat waarschijnlijk al. De kosten zijn rond de €130-€140 per maand in 2026.

Ga je naar het buitenland? Dan heb je mogelijk een aanvullende reisverzekering nodig. Check of je zorgverzekeraar dit dekt of sluit een aparte reisverzekering af.

OV-chipkaart en reisproduct

Als middelbare scholier had je mogelijk een scholierenreisproduct. Na je diploma vervalt dit. Zonder studie heb je geen recht op een studentenreisproduct. Houd rekening met reiskosten als je naar een bijbaan moet reizen.

Werken en belasting

Als je gaat werken tijdens je tussenjaar, krijg je te maken met belasting. Bekijk ook: Geld verdienen in je tussenjaar. In 2026 betaal je geen inkomstenbelasting als je minder dan de belastingvrije voet verdient (circa €38.000 per jaar). Bij de meeste bijbanen blijf je hier ruim onder. Vraag je werkgever om de loonheffingskorting toe te passen, zodat je netto meer overhoudt.

Buitenland: visum en vaccinaties

Ga je een deel van je tussenjaar in het buitenland doorbrengen? Regel dan op tijd:

• Visum (afhankelijk van bestemming en duur, soms maanden van tevoren)
• Vaccinaties (via de huisarts of GGD, sommige series duren weken)
• Internationaal rijbewijs (als je dat nodig hebt)

Numerus fixus en je tussenjaar: hoe zit dat?

Dit is een van de meest gestelde vragen bij vwo’ers die een tussenjaar overwegen. Bij een numerus fixus studie (zoals geneeskunde, psychologie, of fysiotherapie) is het aantal plekken beperkt en moet je door een selectieprocedure.

Belangrijk om te weten:

• Je kunt geen plek reserveren voor een jaar later. Je moet in het jaar dat je wilt starten opnieuw meedoen aan de selectie.
• De deadline voor aanmelding bij numerus fixus studies is 15 januari, elk jaar opnieuw.
• Sommige selectieprocedures bevatten een motivatiebrief, opdrachten of een gesprek. Een tussenjaar met relevante ervaring kan hier juist een voordeel zijn — je hebt meer te vertellen dan iemand die net van school komt.
• Als je twijfelt: je kunt je wél aanmelden vóór 15 januari en pas later besluiten om niet te starten. Maar als je wordt aangenomen en niet komt opdagen, ben je je plek kwijt.

Strategie: Als je echt zeker weet welke numerus fixus studie je wilt, kun je overwegen om je tijdens je examenjaar al aan te melden. Word je aangenomen, dan kun je alsnog besluiten om een tussenjaar te nemen — maar je verliest je plek en moet het jaar erop opnieuw de selectie doen. Dit is dus alleen zinvol als “oefenronde” om de procedure te leren kennen.

Kan ik me inschrijven en toch een tussenjaar nemen?

Een vraag die veel scholieren hebben: “Kan ik me voor 1 mei inschrijven bij een studie en dan toch een tussenjaar nemen?”

Bij niet-numerus fixus studies: Ja, je kunt je inschrijven en je later weer uitschrijven. Maar let op:

• Als je je inschrijft en het collegejaar start zonder dat je je hebt uitgeschreven, ga je collegegeld betalen
• Schrijf je dus op tijd uit als je toch een tussenjaar neemt (vóór 1 september)
• Je telt dan wel als “eerstejaars” wanneer je later alsnog start, mits je je op tijd hebt uitgeschreven

Bij numerus fixus studies: Als je wordt aangenomen en je accepteert je plek, maar schrijft je vervolgens uit, verlies je die plek definitief. Je moet het jaar erop opnieuw door de selectie.

Advies: Schrijf je alleen in als je serieus overweegt om te starten. Als je al weet dat je een tussenjaar wilt, bespaar jezelf de administratie en schrijf je pas in voor het jaar dat je echt wilt beginnen.

Bekijk ook: Te laat met inschrijven voor je studie?

Op zoek naar tussenjaar mogelijkheden?

Ontdek tussenjaar programma's in binnen- en buitenland: van reizen en vrijwilligerswerk tot stages en taalcursussen.

Bekijk alle mogelijkheden

Tips van een studiekeuzecoach

Studiekeuzecoach Tom Dekker begeleidt jaarlijks tientallen jongeren die twijfelen over hun studiekeuze — en vaak ook over een tussenjaar. Zijn belangrijkste advies:

“Als je 17 of 18 bent, is er wat ik noem het ‘identiteitsproject’ actief. In je brein is iets klaargemaakt om de volgende stap te zetten en te leren wie je bent. Om dat project goed te volbrengen, heb je nieuwe ervaringen nodig. Dus om je identiteit verder vorm te geven, is het belangrijk dat je nieuwe ervaringen opdoet — in Nederland of in het buitenland.”

Het goed invullen van je tussenjaar is daarbij de sleutel. Een tussenjaar zonder plan levert minder op dan een tussenjaar waarin je bewust nieuwe dingen doet. Weet je nog niet hoe je dat aanpakt? Doe de tussenjaartest om te ontdekken welk type tussenjaar bij jou past.

Ervaringen van jongeren die na de middelbare een tussenjaar namen

Benieuwd hoe het in de praktijk uitpakt? Bekijk de ervaringen van jongeren die na havo of vwo een tussenjaar namen:

• Het tussenjaar van Eline: “Ik was na de havo even helemaal klaar met school”
• Het tussenjaar van Roos: “Ik besloot om na de havo een tussenjaar te nemen”
• Het tussenjaar van Guusje: Na de middelbare school meteen gaan reizen
• Het tussenjaar van Sam: Een onverwacht tussenjaar
• Het tussenjaar van Lea: Tussenjaar en daarna geneeskunde studeren (numerus fixus)

Bekijk ook: Alle tussenjaar ervaringen

Veelgestelde vragen over een tussenjaar na de middelbare school

Mag ik een tussenjaar nemen na de havo of het vwo?

Ja. Met een havo- of vwo-diploma heb je een startkwalificatie, waardoor je niet meer kwalificatieplichtig bent. Je mag een tussenjaar nemen zonder dat je verplicht bent om onderwijs te volgen. Bekijk ook: Tussenjaar onder de 18

Moet ik me inschrijven bij Studielink als ik een tussenjaar neem?

Nee, je hoeft je niet in te schrijven. Je schrijft je pas in via Studielink als je daadwerkelijk wilt starten met een studie. Let wel op de inschrijfdeadline van 1 mei (of 15 januari bij numerus fixus) voor het jaar dat je wél wilt beginnen.

Krijg ik studiefinanciering tijdens mijn tussenjaar?

Nee. Je ontvangt pas studiefinanciering als je ingeschreven staat bij een erkende opleiding. Tijdens een tussenjaar ontvang je geen basisbeurs, aanvullende beurs of studentenreisproduct. Het goede nieuws: je verliest ook geen rechten — je teller begint pas te lopen als je voor het eerst studiefinanciering aanvraagt.

Kan ik na een tussenjaar alsnog een numerus fixus studie doen?

Ja, maar je moet opnieuw meedoen aan de selectieprocedure. Je kunt geen plek reserveren voor een later jaar. De selectie vindt elk jaar opnieuw plaats, met deadline 15 januari. Een tussenjaar met relevante ervaring kan je motivatiebrief juist sterker maken.

Wat is het verschil tussen een tussenjaar na havo en na vwo?

Na de havo kun je doorstromen naar het hbo (hogeschool). Na het vwo kun je naar zowel hbo als universiteit. Dit beïnvloedt je studiekeuze-oriëntatie tijdens je tussenjaar en welke open dagen je bezoekt. In beide gevallen heb je een startkwalificatie en mag je een tussenjaar nemen.

Verlies ik mijn recht op studiefinanciering als ik een tussenjaar neem?

Nee. Je recht op studiefinanciering begint pas te lopen zodra je je voor het eerst inschrijft bij een opleiding en studiefinanciering aanvraagt. Een tussenjaar heeft geen invloed op het aantal jaren dat je recht hebt op studiefinanciering.