Tussenjaar na of tijdens je mbo/hbo opleiding: alles wat je moet weten

Een tussenjaar nemen na je mbo-diploma, halverwege je hbo of na je bachelor: het is iets anders dan een tussenjaar nemen direct na de middelbare school. Je bent ouder, je weet beter wat je wel en niet wilt, en er staat op papier meer op het spel — denk aan je prestatiebeurs, je studiefinanciering en de diplomatermijn die bij DUO al loopt. Dat klinkt zwaar, maar het hoeft het niet te zijn. Een tussenjaar op dit punt in je leven kan juist heel slim zijn als je het goed aanpakt.

Dit artikel is voor jou als je je mbo bijna in je zak hebt, twijfelt over doorstromen naar hbo, halverwege je studie bent vastgelopen, of denkt aan een pauze tussen je bachelor en master. We gaan in op wat er precies verandert bij DUO, hoe je tussenjaar nemen na je mbo of hbo anders is dan na de middelbare, en hoe je er een jaar van maakt waar je later iets aan hebt.

Bekijk ook: Het tussenjaar van Naomi — niet wetend welke hbo bij haar paste en het tussenjaar van Rebecca — twee tussenjaren na haar mbo.

Waarom een tussenjaar na mbo of hbo anders is

Een tussenjaar direct na de middelbare gaat vaak over één ding: “wat wil ik überhaupt gaan studeren?“. Op dat moment is alles nog open en hoef je nergens spijt van te hebben. Bij een tussenjaar na je mbo of tijdens je hbo zit je anders. Je hebt al een richting gekozen — soms al twee — en je weet wat wel en niet werkt voor jou.

Dat is een voordeel. Je tussenjaar krijgt automatisch meer focus. Twijfels zijn concreter (“wil ik door of switchen?”, “ben ik klaar voor het werkveld?”, “moet ik nog eerst werkervaring opdoen voor mijn master?”) en daardoor is je tussenjaar ook praktischer in te vullen.

Het nadeel is dat je financieel en administratief meer hebt om over na te denken. De leerplicht en kwalificatieplicht heb je vaak achter je liggen, maar in plaats daarvan kom je in aanraking met DUO, je prestatiebeurs, je OV-chipkaart en — als je in een hbo zit — het bindend studieadvies. Daar zit het echte werk.

Tussenjaar tussen mbo en hbo

Dit is misschien wel het slimste tussenjaar-moment in je hele opleidingsroute. Je hebt je mbo-diploma in handen (gefeliciteerd!), je leerplicht is voorbij, je hebt waarschijnlijk al een paar maanden stage achter de rug en je weet vaak nog niet honderd procent zeker of het hbo dat in je hoofd zit ook echt het juiste is.

Naomi op ons platform deed precies dit. Met haar mbo-diploma in haar hand stond ze in juni 2015 met confetti voor de camera en ging direct daarna aan het werk in een bakkerij. In dat jaar ontdekte ze dat ze toch geen logopedie wilde gaan doen maar communicatie — en daar werkte ze later twee jaar lang met plezier in. Zonder dat tussenjaar was ze waarschijnlijk halverwege haar logopedie-opleiding alweer gestopt.

Praktisch gezien is dit het makkelijkste type tussenjaar. Je hoeft je nergens “uit” te schrijven (je bent al klaar met je mbo), je leerplicht is voorbij, en je hebt nog geen prestatiebeurs voor het hbo gekregen waar je je druk om moet maken. Wat je wel mee moet nemen:

• Diplomatermijn loopt al. Als je je mbo niveau 3 of 4 met studiefinanciering hebt gedaan, dan loopt je diplomatermijn van 10 jaar vanaf het moment dat je voor het eerst studiefinanciering kreeg. Binnen die 10 jaar moet je je hbo-bachelor of wo-bachelor halen om je prestatiebeurs als gift te krijgen. Eén of twee tussenjaren passen daar prima in.
• Studielink in de gaten houden. Een hbo-aanmelding is voor sommige opleidingen al in januari/februari verplicht (numerus fixus). Wil je in september na je tussenjaar starten, dan moet je je dat voorjaar inschrijven via Studielink — terwijl je dus in je tussenjaar zit. Plan dat in.
• Je tussenjaar invullen. Werken (zoals Naomi), reizen, vrijwilligerswerk, au pair — alles kan. Bij dit type tussenjaar is werken extra slim omdat je nog geen studieschuld hebt opgebouwd en sparen voor je hbo-jaren snel resultaat oplevert.

Bekijk wat past bij jou: doe de tussenjaartest of kijk welke programma’s er zijn op ons tussenjaar-overzicht.

Tussenjaar tijdens je hbo — pauze in plaats van stoppen

Halverwege je hbo merken dat je het niet meer ziet zitten, is een vervelend moment. Je hebt al een jaar of twee investeert, je propedeuse misschien zelfs gehaald, en toch klopt het niet meer. Stoppen voelt als falen. Maar voor heel veel jongeren is het juist precies het goede moment om even uit te stappen.

De vraag is: stop je echt, of neem je een tussenjaar met de intentie om terug te komen? Dat klinkt subtiel, maar het is administratief totaal anders.

Optie 1: Uitschrijven en later eventueel terugkomen. Je schrijft je uit via Studielink, je studiefinanciering stopt, je OV-product wordt afgesloten (anders krijg je een OV-schuld van €110,95 per maand) en je neemt een echt tussenjaar. Kom je later terug bij dezelfde opleiding, dan kan het BSA opnieuw opspelen — daar kom ik zo op terug.

Optie 2: Wachten tot je een definitieve keuze hebt. Sommige jongeren weten al dat ze willen switchen naar een andere opleiding. Dan is een tussenjaar tussen oude en nieuwe opleiding logisch. Anderen weten het niet — die hebben een tussenjaar nodig om dat uit te vinden.

Rebecca deed het tweede. Ze had haar mbo hippisch management gehaald, kwam erachter dat haar droom onbereikbaar was, en nam twee tussenjaren achter elkaar voordat ze haar nieuwe richting vond. Achteraf noemt ze het haar belangrijkste jaren — niet omdat alles vlot ging, maar juist omdat ze ruimte had om “dromen mogen veranderen” écht te ervaren.

BSA en uitschrijfdatum — let goed op

Als je in je eerste hbo-jaar zit en je gaat uitschrijven, dan moet je de datum kennen die voor jouw hbo geldt. Bij de meeste hogescholen is dat 1 februari. Schrijf je je uit vóór die datum, dan vervalt het BSA voor dat jaar en kun je later opnieuw beginnen zonder verbod. Schrijf je je ná die datum uit en haalde je niet genoeg studiepunten, dan kan het BSA gewoon worden uitgereikt — en dan mag je vaak 1-3 jaar dezelfde opleiding niet meer doen.

Een andere opleiding doen mag wel, maar je verliest dus een specifieke route. Check altijd de Onderwijs- en Examenregeling (OER) van je eigen hogeschool of bel je studieadviseur — die zijn er precies hiervoor en hun advies is gratis.

Tussenjaar na je hbo-bachelor

Klaar met je bachelor, maar niet meteen zin in een master? Steeds meer jongeren kiezen voor een tussenjaar tussen bachelor en master, of tussen bachelor en werkveld. En dat is in veel opzichten een hele logische keuze.

Wat dit tussenjaar onderscheidt: je hebt een hbo-diploma in handen. Dat opent deuren naar betere bijbanen (Naomi werkte bij een telecombedrijf op een functie waar haar communicatie-bachelor net van pas kwam), naar trainee-trajecten, naar stages in het buitenland in jouw vakgebied. Je staat niet meer onderaan de ladder en dat voel je op je arbeidsmarktwaarde.

Maar er zit een addertje onder het gras: de diplomatermijn. Je 10-jaars-termijn voor de prestatiebeurs loopt nog steeds. Een tussenjaar past daar bijna altijd in, maar twee tussenjaren plus een master van twee jaar is al krap als je later begonnen bent. Reken het na in Mijn DUO voordat je beslist.

Wat ook anders is: master-aanmeldingen. Veel masters in Nederland sluiten al op 1 april of 1 mei voor het volgend studiejaar. Wil je in september 2027 met je master beginnen na een tussenjaar in 2026-2027, dan moet je in maart/april 2027 al solliciteren — terwijl je dus midden in je tussenjaar zit. Plan dat in en ga niet zes maanden in Australië hangen zonder internet.

Wat je in een tussenjaar na je bachelor kunt doen: een stage of werk in je vakgebied (relevant voor je master-cv), een tussenjaar in het buitenland om talen en internationale ervaring op te doen (steeds belangrijker voor onderzoeksmasters), vrijwilligerswerk of een betaalde bijdrage in een ngo, of gewoon werken om wat geld te sparen voor je master.

Op zoek naar tussenjaar mogelijkheden?

Ontdek tussenjaar programma's in binnen- en buitenland: van reizen en vrijwilligerswerk tot stages en taalcursussen.

Bekijk alle mogelijkheden

Geld: DUO, OV en je prestatiebeurs

Dit is waar tussenjaar nemen na mbo of hbo administratief intenser is dan na de middelbare. Een paar dingen die je écht moet weten:

Geen studiefinanciering tijdens je tussenjaar. Schrijf je je uit, dan stopt je basisbeurs, je aanvullende beurs en je lening per direct. Wat je tot dan toe hebt gekregen blijft staan — als prestatiebeurs (omzetbaar in een gift) of als gewone lening. Maanden die je nog niet hebt gebruikt, blijven beschikbaar voor wanneer je weer studeert.

OV-chipkaart afsluiten. Vergeet dit niet. Loopt je studentenreisproduct gewoon door zonder dat je studeert, dan bouw je €110,95 per maand aan OV-schuld op die je later terug moet betalen. Stop het via Mijn DUO of bij een ophaalautomaat — duurt 5 minuten, scheelt je honderden euro’s.

Prestatiebeurs en diplomatermijn. Je prestatiebeurs (de eerste 4 jaar basisbeurs + aanvullende beurs) is een lening die wordt omgezet in een gift als je binnen 10 jaar je bachelor of master haalt. Die termijn loopt door tijdens je tussenjaar. Een tussenjaar of twee passen er bijna altijd in, maar lang stilstaan en daarna nog een hele studie doen kan riskant worden.

Lenen tijdens je tussenjaar? Dat kan niet bij DUO zolang je niet ingeschreven staat. Wat wel kan: rood staan, een doorlopend krediet bij een bank, of geld lenen van je ouders. Dat laatste is verreweg de goedkoopste optie als het kan.

Bijverdienen? Goed nieuws: sinds 2017 is er geen bijverdiengrens meer voor studiefinanciering. Je mag verdienen wat je wilt zonder dat je SF wordt gekort. Dat is precies waarom een tussenjaar werken financieel zo aantrekkelijk is.

Een meer uitgebreid overzicht vind je in ons artikel tussenjaar studiefinanciering en DUO.

Hoe maak je er een goed jaar van?

Er is geen vast recept, maar er zijn wel een paar dingen die voor bijna iedereen werken.

Begin met de vraag waarom je dit doet. Naomi nam haar tussenjaar omdat ze niet wist welke hbo bij haar paste — dus deed ze open dagen, las ze veel en werkte ze in een omgeving waar ze met mensen kon praten. Rebecca nam haar tussenjaren omdat haar droom uit elkaar was gevallen — dus gaf ze zichzelf de ruimte om opnieuw te ontdekken wat ze écht wilde. Beiden hadden ze een richtinggevende vraag in hun hoofd.

Werk je in je tussenjaar, kies dan iets dat met jouw vakgebied of twijfel te maken heeft. Twijfel je over een hbo-richting in de zorg? Werk in de zorg, ook als oppas of als helpende. Twijfel je tussen marketing en communicatie? Doe vrijwilligerswerk bij een goed doel in hun communicatie-team. Doe ervaring op die later concreet wijst naar of weg van een keuze.

Plan je administratieve momenten in. Studielink-deadline voor je nieuwe opleiding, master-deadline (1 april of 1 mei), DUO-check eind van je tussenjaar — zet ze allemaal in je agenda. Een tussenjaar checklist helpt om niks te vergeten.

En het belangrijkste: oordeel jezelf niet te hard. Het is geen vertraging als je leert wat wel en niet bij je past. Mensen die direct doorstuderen en halverwege moeten switchen, verliezen vaak méér tijd dan iemand die eerst rustig een jaar nadenkt. Dat zegt geen tussenjaar-organisatie omdat het ze uitkomt — dat zegt het onderzoek naar tussenjaar-effecten.

Wanneer een tussenjaar minder slim is

Eerlijkheid hoort er ook bij. Een tussenjaar na mbo of tijdens hbo is niet altijd het goede antwoord:

• Als je heel zeker weet wat je wil en je studie loopt prima, dan voegt een pauze waarschijnlijk weinig toe.
• Als je financieel krap zit en je prestatiebeurs is je belangrijkste inkomstenbron, dan kost een tussenjaar geld dat je in je studie zelf misschien nodig hebt.
• Als je een specifieke deadline mist door je tussenjaar (bijvoorbeeld een numerus fixus-aanmelding), kun je een heel jaar extra moeten wachten — twee tussenjaren in plaats van één.
• Als je tussenjaar vooral een ontsnapping uit een vervelende situatie is en je geen plan hebt voor de invulling, dan is een paar maanden bezinning of een gesprek met de studieadviseur soms effectiever dan een vol jaar uitstap.

Bij twijfel: doe de tussenjaartest om te zien of het bij jouw situatie past, of lees tussenjaar nemen: wel of niet doen? voor een eerlijke check.

Klaar om de keuze te maken?

Een tussenjaar nemen na je mbo, tijdens je hbo of na je bachelor is voor heel veel jongeren één van de slimste keuzes die ze kunnen maken — als ze het bewust doen, met een richting in hun hoofd en met de financiële kant goed geregeld. Naomi vond door haar tussenjaar de richting waarin ze nu werkt. Rebecca vond door haar twee tussenjaren weer rust en een nieuwe droom. Geen van beiden noemde het achteraf “tijd verspilling”.

Wat het belangrijkst is: weet wat je wil halen uit het jaar voordat je begint, regel DUO en je OV op tijd, en kies een invulling die concreet bij jouw twijfel of doel past.

Bekijk alle tussenjaar-programma’s op ons platform of doe de tussenjaartest als je nog twijfelt welke kant het op moet. En lees vooral Naomi en Rebecca — twee jongeren die precies dit hebben gedaan en er met een goed verhaal uit zijn gekomen.

Meer lezen?

• Tussenjaar nemen: wel of niet doen? — de eerlijke voor- en nadelen
• Tussenjaar studiefinanciering en DUO — alles over prestatiebeurs, OV en toeslagen
• Tussenjaar checklist 2026 — wat je per maand moet regelen
• Hoe regel je de kosten en financiering van je tussenjaar — budgetscenario’s en financieringsmanieren
• Welk tussenjaar past bij jou? — vijfminuten-test
• Het tussenjaar van Naomi — van mbo naar communicatie via een werkjaar
• Het tussenjaar van Rebecca — twee tussenjaren na mbo

Veelgestelde vragen over een tussenjaar na mbo of hbo

Kan ik een tussenjaar nemen na mijn mbo-diploma?

Ja, dat kan zonder problemen. Je leerplicht stopt zodra je je mbo-diploma op niveau 2 of hoger hebt (kwalificatieplicht vervalt). Je kunt vrij kiezen wat je doet: werken, reizen, oriënteren of een tweede mbo-opleiding. Let wel op je prestatiebeurs als je niveau 3 of 4 hebt gehaald — vanaf het moment dat je die kreeg, loopt de diplomatermijn van 10 jaar om binnen die termijn een hbo- of wo-bachelor te halen. Een tussenjaar of twee past daar prima in, maar lange pauzes tellen mee.

Wat gebeurt er met mijn studiefinanciering als ik een tussenjaar neem tijdens mijn hbo?

Tijdens een tussenjaar krijg je geen studiefinanciering — geen basisbeurs, geen aanvullende beurs, geen prestatiebeurs en geen recht op het studentenreisproduct. Je moet jezelf uitschrijven bij je hbo via Studielink, anders blijven het collegegeld én de OV-schuld doorlopen (€110,95 per maand voor je studentenreisproduct als je het niet stopt). Lenen bij DUO kan ook niet zonder ingeschreven te staan. Goed nieuws: de maanden die je niet gebruikt blijven beschikbaar voor wanneer je weer gaat studeren, mits je binnen de diplomatermijn (10 jaar) je diploma haalt. Lees meer in ons artikel over tussenjaar studiefinanciering en DUO.

Verlies ik mijn prestatiebeurs als ik stop met hbo voor een tussenjaar?

Niet meteen. Je prestatiebeurs (basisbeurs en aanvullende beurs van de eerste 4 jaar) is een lening die wordt omgezet naar een gift als je binnen 10 jaar je bachelor of master haalt. Stop je tijdelijk en kom je later terug, dan blijft die termijn lopen vanaf het moment dat je de prestatiebeurs voor het eerst kreeg. Eén of twee tussenjaren passen daar bijna altijd binnen, maar als je 5 of 6 jaar uitstapt en daarna nog een hele bachelor moet doen, wordt het krap.

Kan ik een tussenjaar nemen tussen mijn mbo en hbo?

Ja, en dit is een van de slimste tussenjaar-momenten die er zijn. Je hebt geen leerplicht meer (vanaf mbo niveau 2-diploma), je hebt waarschijnlijk al wat werkervaring uit je stages en je weet vaak nog niet zeker of het hbo bij je past. Een tussenjaar tussen mbo en hbo geeft je tijd om te werken, te sparen, na te denken, en eventueel een paar hbo-open dagen of meelopen te doen. Naomi en Rebecca op ons platform hebben dat allebei gedaan.

Hoe zit het met het BSA als ik na 1 jaar hbo een tussenjaar wil nemen?

Het bindend studieadvies (BSA) geldt alleen als je je eerste jaar afmaakt en niet genoeg studiepunten haalt. Schrijf je je vóór 1 februari uit, dan vervalt het BSA voor dat jaar (regels verschillen per hbo, check je eigen onderwijs- en examenregeling). Schrijf je je later in het jaar uit, dan kan het BSA blijven gelden bij terugkomst en mag je vaak een aantal jaar dezelfde opleiding niet meer doen. Belangrijke dus om de uitschrijfdatum goed te plannen als je twijfelt over je studie. Twijfel je? Bel je studieadviseur — dat is gratis en zij weten de regels voor jouw opleiding.

Kan ik na mijn hbo-bachelor een tussenjaar nemen voor mijn master?

Heel goed mogelijk en steeds vaker gedaan. Veel werkgevers waarderen het juist als je na je bachelor een jaar werkt, reist of stage loopt in een werkveld dat bij je master past. Let alleen op de diplomatermijn (10 jaar vanaf je eerste studiefinanciering) en op je inschrijfdeadline voor de master (vaak 1 april of 1 mei). Wil je tijdens dat tussenjaar lenen of OV houden, dan moet je ingeschreven blijven, en dat lukt alleen als je echt nog studiepunten haalt of een schakelprogramma doet.